المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٣٩ - فصل مبحث ترخيم

قوله: و قّره بعد: يعنى وقّره بعد حذف التاء كما كان.

قوله: فى عقنباة: بفتح عين و قاف و سكون نون و فتح باء صفت عقاب بوده بمعناى صاحب چنگال تيز.

قوله: نحو جعفر: در ترخيم آن مى‌گويند: يا جعف.

قوله: و سيبويه: در ترخيم آن مى‌گويند: يا سيبب يعنى جزء دومش را حذف مى‌كنند، چنانچه در ترخيم معدى‌كرب نيز مى‌گويند: يا معدى.

قوله: و سيأتى نقل ترخيم هذا: مشار اليه « هذا » تأبّط شرّا است كه طبق نقل بعضى در ترخيم آن يا تأبّط گفته ميشود.

متن: «٦١٢»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

مع: اسم، مضاف، ظرف، متعلّق به « احذف ».

الآخر: مضاف اليه.

احذف: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر.

الّذى: موصول، مفعول براى « احذف ».

تلا: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، صله و عائد براى « الّذى ».

ان: حرف شرط، عامل جزم.

زيد: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، محلّا مجزوم است تا فعل شرط باشد و جواب شرط بقرينه « احذف الّذى تلا» محذوف است.

لينا: حال است از ضمير نائب فاعلى در « زيد ».

ساكنا: صفت است براى « لينا ».

مكمّلا: به صيغه اسم فاعل، صفت بعد از صفت براى « لينا ».

ترجمه‌

و با اينكه حرف آخر را حذف نمودى حرف پهلوى آن (ما قبل آخر) را نيز حذف كن مشروط باينكه حرف زائد و لين و ساكن بوده و مكمّل ...