المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٦٣ - جواز عطف شبه فعل براسم و عكس آن

ترجمه‌

بلد يافت ميشود مطابق يا بعض از كلّ و يا مشتمل برمبدل‌منه يا همچون معطوف ببل.

متن: «٥٦٧»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

ذا: اسم اشاره، مفعول براى « اعز » و مشار اليه آن « كمعطوف ببل» مى‌باشد.

للاضراب: جارّ و مجرور، متعلّق به « اعز ».

ان: حرف شرط.

قصدا: مفعول است براى فعل مقدّر كه « صحب » مفسّر آن مى‌باشد و فعل مقدّر مزبور، فعل شرط است و جواب شرط به قرينه « اعز » محذوف مى‌باشد.

صحب: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، متعدّى، مفسّر فعل شرط.

واو: عاطفه.

دون: مضاف، معطوف به قصدا.

قصد: مضاف اليه.

غلط: خبر است براى مبتداء محذوف و جمله اسميّه جواب است براى شرط بنابراين تقدير عبارت متن چنين است:

اعز ذا للاضراب ان صحب قصدا و ان صحب دون قصد فهو غلط.

به: جارّ و مجرور، متعلّق به « سلب ».

سلب: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، ضمير نائب فاعلى به « غلط » راجعست و جمله « سلب به» صفت است براى « غلط ».

ترجمه‌

اين قسم از بدل كه همچون معطوف ببل است را به اضراب نسبت بده اگر مصاحب و همراه با قصد باشد و اگر بدون قصد آورده شود پس آن غلط است كه بواسطه آوردن بدل غلط برطرف و زائل مى‌شود.