المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٦٠ - جواز عطف شبه فعل براسم و عكس آن

مشروط باينكه در زمان با هم متّحد باشند مانند:

لنحيى به بلدة ميتا و نسقيه‌ ( تا زنده كنيم بواسطه آن زمينى را كه مرده است و سيرابش نمائيم).

شاهد در عطف « نسقيه » است به « نحيى » و زمان هردو استقبال مى‌باشد.

البتّه بايد توجّه داشت كه اختلاف آن و از نظر لفظ هيچ مضرّ نمى‌باشد مانند:

تبارك الّذى ان شاء جعل لك خيسرا من ذلك جنّات تجرى من تحتها الانهار و يجعل لك قصورا.

( بزگوار آن پاك خدائى است كه اگر بخواهد براى تو بهتر از آنچه اين كافران گفتند قرار مى‌دهد و آن بهشتى است كه زير درختانش نهرها جارى است و در آن بهشت قصرهاى بسيار عالى خاصّ تو قرار خواهد داد).

شاهد در عطف « يجعل » است به « جعل » كه زمان هردو استقبال است اگرچه در لفظ با هم اختلاف دارند.

جواز عطف شبه فعل براسم و عكس آن‌

مصنّف گويد:

عطف كن براسمى كه شبيه فعل است فعل را و عكس آنرا نيز استعمال كن كه‌

مى‌يابى آنرا امرى سهل و آسان.

شارح گويد:

عطف فعل براسم شبيه به فعل همچون فرموده حقتعالى:

فالمغيرات صبحا فاثرن‌ ( و صبحگاه آنها را بغارت گرفتند پس برانگيختند بواسطه آن گرد و غبار را).

شاهد در عطف فعل يعنى « اثرن » است به شبه فعل يعنى « مغيرات » كه به صيغه اسم فاعل است.

و عطف اسم برفعل مانند:

يخرج الحى من الميّت و مخرج الميّت من الحىّ‌ ( بيرون مى‌آورد زنده را از مرده و بيرون آورنده است مرده را از زنده).

شاهد در عطف « مخرج » است كه اسم بوده برفعل يعنى « يخرج ».

قوله: اسكن انت و زوجك الجنّة: آيه (٣٥) از سوره بقره.