المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٥٠ - فصل حكم عطف برضمير متصل

و نيز حق معطوف و معطوف‌عليه آنست كه هريك براى حلول بجاى ديگرى صلاحيّت داشته باشند و ضمير مجرور براى اين امر صالح نبوده مگر آنكه جارّ برسر معطوف عود كرده باشد.

قوله: كنتم انتم و آبائكم: آيه (٥٤) از سوره انبياء.

قوله: اسكن انت و زوجك الجنّة: آيه (٣٥) از سوره بقره.

قوله: يدخلونها و من صلح: آيه (٢٣) از سوره رعد.

قوله: ما اشركنا و لا آبائنا: آيه (١٤٨) از سوره انعام.

قوله: فقال لها و للارض ائتيا طوعا او كرها: آيه (١١) از سوره فصّلت.

قوله: نعبد الهك و اله آبائك: آيه (١٣٣) از سوره بقره.

قوله: حينئذ: يعنى حين العطف عليه.

قوله: معاقب له: ضمير در « له » به تنوين راجع است.

قوله: فلم يجز العطف عليه: ضمير در « عليه » به ضمير مجرور راجع است.

قوله: كالتنوين: يعنى كما لا يجوز العطف على التنوين.

قوله: و بانّ حق المعطوف الخ: عطف است بر « بانّ ضمير الجرّ» و اين علّت دوّمى است كه جمهور بصريّين آورده‌اند.

قوله: و ضمير الجرّ يصلح لذلك: مشار اليه « ذلك » حلول مكان المعطوف مى‌باشد.

متن: «٥٦٠»

تجزيه و تركيب‌

واو: حاليه.

ليس: از افعال ناقصه و ضمير مستتر در آن‌كه به عود خافض راجع است اسم آن مى‌باشد.

عندى: مضاف و مضاف اليه و مضاف ظرف است و متعلّق به « لازم » مى‌باشد.

لازما: خبر براى « ليس ».

اذ: به معناى تعليل.

قد: به معناى تحقيق.

اتى: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب و ضمير فاعلى به عطف بدون اعادة