المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٠٢ - تتمه مبحث تأكيد
ضمير: مضاف اليه براى كلّ، موصوف.
اتّصل: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب از باب افتعال، صفت براى « ضمير ».
ترجمه
بواسطه ضمير مرفوعى كه منفصل است هرضمير متّصلى را تأكيد نما.
شرح عربى
( و لا تعد لفظ ضمير متّصل) إذا أكّدته تأكيدا لفظيّا (إلا مع اللّفظ الّذى به وصل) نحو « مررت بك بك» و « رأيتك رأيتك»، و لوضوح أمر المنفصل سكت عنه. (كذا) أى كالضّمير المتّصل (الحروف غير ما تحصّلا به جواب) فيجب إعادة ما اتّصل بها، نحو «أيعدكمأنّكم إذا متّم و كنتم ترابا و عظاما أنّكم». و شذّ:
حتّى تراها و كأنّ و كأن.
و أشذّ منه: « و لا للمابهم»، أمّا الحروف الجوابيّة (كنعم و كبلى) فيجوز أن يؤكّد بإعادتها وحدها.
( و مضمر الرّفع الّذى قد انفصل أكّد به كلّ ضمير اتّصل) مرفوعا أو غيره، نحو «أسكنأنت و زوجك الجنّة» و « قمت أنت» و « أكرمتك أنت» و « مررت بك أنت».
ترجمه و شرح
مصنّف گويد:
و لفظ ضمير متّصل را برمگردان مگر با لفظى كه بآن متّصل است.
شارح گويد:
مقصود اينست كه وقتى بخواهيم ضمير متّصل را تأكيد لفظى كنيم نبايد تنها خودش را تكرار و اعاده كنيم بلكه آنچه بآن متّصل بوده را لازم است برگردانيم مانند:
مررت بك بك (گذشتم به تو به تو).
در اين مثال نه تنها « كاف » بلكه باء جاره كه بآن متّصل است نيز برگردانده شده.
و نظير:
رأيتك رأيتك (ديدم تو را ديدم تو را).
در اين مثال غير از « كاف » رأيت نيز كه بآن متّصل است تكرار و اعاده شده.
قابل توجّه آنكه مصنّف حكم تأكيد لفظى ضمير متّصل را در اينجا بيان كرد نه ضمير منفصل را زيرا حكم آن واضح و روشن است از اينرو مصنّف راجع بآن سكوت اختيار نمود.
مصنّف گويد: