المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٩٨ - تتمه مبحث تأكيد

ترجمه و شرح‌

مصنّف گويد:

و اگر ضمير متّصل را بوسيله « نفس » و « عين » تأكيد نمودى، پس اين تأكيد بعد از آوردن ضمير منفصل در كلام مى‌باشد.

شارح گويد:

قاعده آنست كه هرگاه بخواهيم ضمير متّصل را با « نفس » يا « عين » تأكيد كنيم مى‌بايد اوّل آنرا با ضمير منفصل تأكيد كرده، سپس از « نفس » و « عين » كمك بگيريم.

مصنّف گويد:

مقصودم از ضمير متّصل، ضمير متّصل مرفوع مى‌باشد.

شارح گويد:

يعنى: اينكه گفتيم اگر ضمير متّصل را بوسيله « نفس » و « عين » تأكيد نموديم بايد بعد از آوردن ضمير منفصل باشد، مقصودم از « ضمير متّصل» ضمير متّصل مرفوع مى‌باشد نه منصوب و مجرور مانند:

قوموا انتم انفسكم (بايستيد شما خودتان).

در اين مثال ابتداء ضمير متّصل مرفوع در « قوموا » را با « انتم » كه ضمير منفصل است تأكيد كرده پس از آن « انفسكم » را آورده‌ايم.

بخلاف قوموا انفسكم كه گفتن آن جايز نمى‌باشد.

و چنانچه اشاره شد اين حكم در ضمير متّصل مرفوع است كه پيش از تأكيدش به ضمير منفصل جايز نيست آنرا با « نفس » و « عين » تأكيد نمود امّا ضمير متصل منصوب و مجرور اين حكم را نداشته و مى‌توان آنها را با دو لفظ مذكور تأكيد كرد اگرچه ابتداء با ضمير منفصل تأكيدشان نكرده باشيم مثلا جايز است بگوئيم:

مررت بك نفسك (بتو گذشتم بخودت).

يا مى‌توان گفت:

رأيتك نفسك (ديدم تو را خودت را).

مصنّف گويد:

ادباء بغير « نفس » و « عين » نيز ضمير متّصل مرفوع را تأكيد نموده و در اين هنگام قيد مزبور ديگر لازم نيست.

شارح گويد:

مقصود اينست كه حكم ياد شده تنها در وقتى است كه ضمير متّصل را با نفس و