المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٣٤ - تتمه كلام در مبحث افعال مدح و ذم

لاجرم مجموع را اسم بايد دانست.

بعضى ديگر گفته‌اند: مجموع « حبّذا » فعل بوده و فاعلش ما بعد آن مى‌باشد زيرا پس از تركيب « حبّ » با « ذا » جانب فعليّت غلبه پيدا مى‌كند زيرا در عبارت فعل براسم مقدّم بوده و همين نكته سبب غلبه‌اش براسم مى‌گردد.

مصنّف گويد:

و اگر قصد و اراده ذم داشتى بگو: لا حبّذا.

شارح گويد:

چنانچه شاعر يعنى كنزه گفته است:

يعنى: آگاه باش چه خوب هستند اهل مجلس منتهى وقتى ذكرى از « ميّه » مى‌شود پس او و ذكرش در آن مجلس خوب نمى‌باشد.

شاهد در « لا حبّذا» است كه براى ذمّ مى‌باشد.

قوله: و ان يقدّم هو: ضمير « هو » به اسم مخصوص به مدح و ذم راجع است.

قوله: كفى ذلك: مشار اليه « ذلك » تقديم مى‌باشد.

قوله: انّا وجدناه صابرا الخ: آيه (٤٤) از سوره (ص).

قوله: ساء مثلا القوم الذين الخ: آيه (١٧٧) از سوره اعراف.

قوله: هل هى مثلها: ضمير « هى » به ساء و در « مثلها » به بئس راجع است.

قوله: كبرت كلمة الخ: آيه (٥) از سوره كهف.

قوله: و قيل جملته: يعنى مجموع كلمه « حبّذا ».

قوله: لانّه لمّا ركّب مع ذا: ضمير در « لانّه » و « ركّب » به « حبّ » راجع مى‌باشد.

متن: «٤٩٤»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

اول: فعل امر حاضر، ضمير فاعلى در آن مستتر است.

ذا: مفعول اوّل براى « اول ».

المخصوص: مفعول دوّم براى « اول ».