المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٠٢ - مبحث تعجب

لام‌دار بآن اضافه شده و جرّش بدهد و قبلا بطور مشروح امثله آن گذشت و در طىّ آن بيان كرديم كه كدام صورت حسن و كدام ضعيف و كدام قبيح مى‌باشد و للّه الحمد.

قوله: فالاوّل نحو الخ: مقصود از اوّل صورتى است كه معمول به الف و لام‌دار اضافه شده باشد اعمّ از آنكه صفت مشبهه الف و لام داشته يا خالى از آن باشد.

قوله: و لكن هذا ضعيف: قبلا وجه ضعف آن بيان شد و گفتيم جهتش آنست كه وقتى وصف با الف و لام نباشد شباهتش به فعل ضعيف بوده قهرا همچون فعل عمل كردن آن نيز ضعيف مى‌باشد.

قوله: و الثانى نحو: منظور از ثانى صورتى است كه معمول به ضمير اضافه شده باشد خواه صفت الف و لام داشته يا از آن خالى باشد.

قوله: و الثالث نحو: مراد از ثالث صورتى است كه معمول به مضاف به ضمير اضافه شده باشد چه صفت الف و لام داشته و چه مجرّد از آن باشد.

قوله: و الرّابع نحو: غرض از الرابع صورتى است كه معمول به مجرّد از اضافه و الف و لام اضافه شده باشد چه صفت الف و لام داشته و چه از آن خالى باشد.

قوله: لكنّه قبيح: زيرا در اين صورت كلمه « وجه » فاعل است براى « الحسن » و بدين ترتيب در وصف ضميرى نيست كه به موصوف برگردد و خلوّ وصف از ضمير قبيح مى‌باشد.

قوله: و لا تجرّ: زيرا اضافه شدن الف و لام‌دار به بى‌الف و لام جايز نيست.

شرح عربى‌

هذا باب التعجّب‌

و له صيغ كثيرة نحو «كيفتكفرون باللّه و كنتم أمواتا فأحياكم» « سبحان اللّه إنّ المؤمن لا ينجس».

و المبوّب له فى النحو صيغتان أشار إليهما بقوله:

ترجمه و شرح‌

مبحث تعجّب‌

شارح گويد:

براى تعجّب صيغه‌هاى بسيارى ميباشد مانند آنچه در آيه شريفه آمده:

كيف تكفرون باللّه و كنتم امواتا فاحياكم.

( چگونه بخدا كفر مى‌ورزيد در حالى كه مردگان بوديد پس شما را زنده كرد؟)،