المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٥٥ - مبحث اعمال اسم مفعول

كابى: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر براى مبتداء محذوف.

واو: عاطفه.

الثان: مبتداء، معطوف به « اوّل ».

للّذى: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر براى « الثان ».

اقتضى: فعل و فاعل، صله و عائد براى للّذى.

تقلّبا: مفعول است براى « اقتضى ».

ترجمه‌

پس اوّلى مصدر است براى فعلى كه برامتناع دلالت كند مانند « ابى » و دوّمى مصدر است براى هرفعلى كه اقتضاى معناى تقلّب و حركت را داشته باشد.

متن: «٤٤٥»

تجزيه و تركيب‌

للدّاء: جارّ و مجرور، متعلّق به « استقرّ » ، خبر مقدّم.

فعال: مبتداء.

او: عاطفه.

لصوت: جارّ و مجرور، معطوف به « للدّاء ».

واو: عاطفه.

شمل: فعل ماضى، خبر مقدّم، معطوف به « للدّاء ».

سيرا: مفعول براى « شمل ».

و صوتا: عاطف و معطوف به سيرا.

الفعيل: مبتداء مؤخّر.

كصهل: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر براى مبتداء محذوف.

ترجمه‌

وزن « فعال » مصدر است براى افعاليكه بردرد يا صوت دلالت مى‌كنند و وزن فعيل مصدرى است كه شامل ميشود افعالى را كه برسير يا صوت دلالت دارند نظير « صهل ».

شرح عربى‌

هذا باب أبنية المصادر

أخّره و ما بعده فى الكافية إلى التّصريف، و هو الانسب.