المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٥٢ - مبحث اعمال اسم مفعول

البتّه اين عمل در اسم فاعل جايز نيست و تنها در اسم مفعول قابل اجراء مى‌باشد.

مانند: محمود المقاصد الورع (شخص پرهيزكار مقاصد و اهدافش پسنديده است).

اصل اين مثال: الورع محمود مقاصده بوده يعنى كلمه « مقاصد » اسمى است كه نائب فاعل براى محمود واقع شده سپس اسناد « محمود » بآن را قطع كرده و به ضميرى داديم كه به موصوف يعنى « الورع » راجع است يعنى: الورع محمود المقاصد (به تنوين محمود و رفع المقاصد) گرديد و سپس اسم مفعول يعنى محمود را به « المقاصد » اضافه كرده و آن را مجرور به اضافه نموديم.

قوله: بذى الاعمال تلوا له: ضمير در « له » به ذى الاعمال راجع است.

قوله: و هو لنصب ما سواه: ضمير « هو » به ذى الاعمال عود مى‌كند.

قوله: و نصب ما عداه: ضمير در « ما عداه» به تاليه راجع است.

قوله: بلا تفاضل: يعنى بدون كم و زياد.

قوله: بعد تحويل الاسناد عنه: يعنى اسناد اسم مفعول از اسم مرفوع.

متن: «٤٤٠»

تجزيه و تركيب‌

فعل: مبتداء.

قياس: مضاف، خبر.

مصدر: مضاف اليه، مضاف.

ال: موصوله.

معدّى: اسم مفعول، صله و عائد براى « الف و لام»، مضاف اليه.

من: حرف جارّ.

ذى: مجرور به « من » ، متعلّق باستقرّ، حال براى « المعدّى » ، مضاف.

ثلاثة: مضاف اليه.