المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٧٥ - اذا و حكم آن

قوله: قاسم الزمان فيه: ضمير در « فيه » به قوله تعالى راجع است.

قوله: و هى تضاف الى الجملتين: ضمير « هى » به اذ عود مى‌كند.

قوله: بالتفصيل السابق: مقصود از تفصيل سابق اين بود كه گفتيم:

اگر مشبه « اذ » قبل از فعل مبنى يعنى ماضى واقع شود مبنى است و در صورتى كه پيش از فعل مضارع يا مبتداء قرار گيرد معرب مى‌باشد.

قوله: و قياسه عليه ظاهر: ضمير در « قياسه » به مشبه اذا و در « عليه » به مشبه اذ عود مى‌كند.

قوله: و منه: ضمير در « منه » به مورد قياس راجع است.

قوله: لانّ المراد به المستقبل: ضمير در « به » به يوم راجع است.

قوله: انتهى: يعنى تمام شد كلام ابن هشام.

قوله: نقلا عنهم: يعنى نقلا عن الادباء.

قوله: الاستدلال به: ضمير در « به » به قوله تعالى: هذا يوم ينفع الصّادقين‌ راجع است.

قوله: لانّه ممّا نزّل فيه الخ: ضمير در « لانّه » به قوله تعالى‌ هذا يوم ينفع الصادقين‌ عود مى‌كند.

قوله: لا سيّما فى اوّله قال: ضمير در « اوّله » به قوله تعالى‌ هذا يو ينفع الصادقين‌ راجع است.

متن: «٤٠٤»

تجزيه و تركيب‌

لام: حرف جارّ بمعناى « الى ».

مفهم: اسم فاعل، مفرد، مذكّر، از باب افعال، مجرور به « لام » متعلّق به « اضيف » ظرف لغو، مضاف.

اثنين: مضاف اليه براى « مفهم ».

معرّف: اسم مفعول، مفرد، مذكّر، از باب تفعيل، صفت براى « مفهم اثنين».

باء: حرف جارّ، عامل.

لا: زائده.

تفرّق: اسم، مصدر، از باب تفعّل، مجرور به باء، متعلّق است به « مفهم » ، ظرف‌