المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٦٣ - آراء در«لبى»

ينوّن: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، مجهول، ضمير نائب فاعلى به « اذ » راجع است، مجزوم تا فعل شرط باشد.

يحتمل: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، مجهول، مجزوم تا جواب شرط باشد.

ترجمه:

ادباء لازم شمرده‌اند كه حيث و اذ به جمل اضافه شوند و اگر اذ با تنوين بيايد محتمل است.

متن: «٤٠٠»

تجزيه و تركيب‌

افراد: مضاف، نائب فاعل براى « يحتمل ».

اذ: مضاف اليه.

واو: استيناف.

ما: موصول، مفعول براى « اضف ».

كاف: حرف جارّ بمعناى تشبيه.

اذ: مجرور بكاف، متعلّق به استقرّ، صله براى « ما ».

معنى: منصوب بنزع خافض و در اصل فى المعنى بوده است.

كاذ: جارّ و مجرور متعلّق به « اضف ».

اضف: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، متعدّى.

جوازا: مفعول مطلق.

نحو: خبر براى مبتداء محذوف و تقدير آن هو نحو حين الخ مى‌باشد. مضاف و جمله بعدش مضاف اليه آن مى‌باشد.

ترجمه‌

و اگر « اذ » با تنوين بيايد محتمل است از اضافه منقطع باشد.

و آنچه از نظر معنا همچون اذ مى‌باشد بطور جواز اضافه‌اش كن همچنانكه اذ را اضافه مى‌كنى مانند: حين جاء نبذ.

متن: «٤٠١»