المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٤٨ - برخى از احكام اضافه لفظيه

قوله: هى اضافة الوصف الى معموله: اعمّ از آنكه وصف به مرفوع يا به منصوب اضافه شده باشد.

قوله: اسمها لفظيّة: در سه مورد اتّفاق ادباء است كه اضافه وصف بمعمول از قبيل اضافه لفظى است و آن سه مورد عبارتند از:

١- اضافه اسم فاعل به فاعل يا مفعول.

٢- اضافه اسم مفعول به نائب فاعل.

٣- اضافه صفت مشبهه به فاعل.

و در سه مورد اختلاف است كه اضافه لفظى بوده يا معنوين مى‌باشد:

الف: اضافه‌اى كه ظاهرا در آن موصوف به صفت اضافه شده باشد.

ب: اضافه‌اى كه على الظاهر در آن صفت بموصوف اضافه شده باشد.

ج: اضافه افعل تفضيل كه بمعناى « من » باشد.

قوله: او بما يعود اليه: ضمير فاعلى در « يعود » به « ما » و در « اليه » به معرف بالف و لام راجع است.

قوله: ان كان ضميرا: ضمير در « كان » به الثانى راجع است.

قوله: و منع المبرّد هذه: مشار اليه « هذه » اضافه وصف به خالى از الف و لام مى‌باشد.

متن: «٣٩٣»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه و معطوف « وصل ال» مى‌باشد.

كون: مصدر، مضاف، مبتداء.

ها: مضاف اليه، محلّا مرفوع است تا اسم « كان » باشد.

فى: حرف جارّ، عامل.

الوصف: اسم، معرف بالف و لام، مجرور به « فى » متعلّق به « كونها ».

كاف: اسم فاعل، خبر براى « كونها ».

ان: حرف شرط، عامل جزم.

وقع: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، محلّا مجزوم است تا فعل شرط باشد و جواب شرط بقرينه « كونها فى الوصف كاف» محذوف است.