المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٣٧ - مبحث اضافه

قوله: و التنوين و خلفه: يعنى خلف تنوين و منظور از « خلف » نائب مناب مى‌باشد.

قوله: يؤذنان: يعنى اشاره دارند.

قوله: بالانفصال: يعنى انفصال مضاف از مضاف اليه چه آنكه تنوين و نائب مناب آن علامت تمام شدن كلمه و انقطاع آن بوده در حاليكه اضافه هنرش متّصل ساختن كلمه به ما بعدش مى‌باشد و جمع بين ايندو ممكن نيست.

قوله: و صحّ اطلاق اسمه عليه: ضمير در « اسمه » به مضاف اليه و در « عليه » به مضاف برمى‌گردد.

قوله: كذا قال فى شرح الكافية: ضمير در « قال » به مصنّف برمى‌گردد.

قوله: مخرجا بالقيد الاخير: كلمه « مخرجا » بصيغه اسم فاعل از باب افعال و منصوب است تا حال باشد از فاعل « قال » و مقصود از « قيد اخير» صحّت اطلاق اسم مضاف اليه برمضاف مى‌باشد.

قوله: ممثّلا بنحو خاتم فضّة: كلمه « ممثلا » بصيغه اسم فاعل از باب تفعيل و منصوب است تا حال باشد از فاعل « قال ».

قوله: خاتم فضّة: تقدير آن خاتم من فضّة مى‌باشد.

قوله: ثوب قطن: تقدير آن ثوب من قطن مى‌باشد.

قوله: بل مكر اللّيل و النهار: آيه (٣٣) از سوره (سباء).

تقدير آن مكر فى الليل و النهار مى‌باشد.

قوله: ناويا لها: ضمير در « لها » به لام راجع است.

قوله: سوى ذينك: كلمه « ذينك » اشاره است به دو مورد « من » و « فى ».

قوله: غلام زيد: تقدير آن « غلام لزيد» مى‌باشد.

متن: «٣٨٧»

تجزيه و تركيب‌

لام: حرف جارّ، عامل، مبنى.

ما: موصوله، مبنى، مجرور به « لام » ، متعلّق به « خذ ».

سوى: اسم، مضاف، ظرف، متعلّق باستقرّ، صله براى « ما ».

ذينك: اسم اشاره، مضاف اليه براى « سوى » ، مبنى.