تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٦
گفتار آنها را نقل كند، مىگويد:
«آنهائى كه بر صورتهايشان محشور مىشوند و با اين وضع به سوى جهنمشان مىبرند، آنها بدترين محل را دارند و گمراهترين افرادند» «الَّذِينَ يُحْشَرُونَ عَلى وُجُوهِهِمْ إِلى جَهَنَّمَ أُوْلئِكَ شَرٌّ مَكاناً وَ أَضَلُّ سَبِيلًا».
آرى، نتيجه برنامههاى زندگى انسانها در آنجا روشن مىشود، گروهى، قامتهائى همچون سرو دارند و صورتهاى درخشانى همچون ماه، با گامهاى بلند به سرعت به سوى بهشت مىروند، در مقابل، جمعى به صورت بر خاك افتاده و فرشتگان عذاب آنها را به سوى جهنم مىكشانند، اين سرنوشت متفاوت، نشان مىدهد: چه كسى گمراه و شرّ بوده؟ و چه كسى خوشبخت و هدايت يافته؟!
***
نكتهها:
١- تفسير «جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِىٍّ عَدُوّاً»
گاه از اين جمله چنين به نظر مىرسد كه: خداوند براى دلدارى پيامبر صلى الله عليه و آله مىگويد: تنها تو نيستى كه دشمن دارى، بلكه براى هر پيامبرى دشمنى از سوى ما قرار داده شده، و لازمه اين سخن، استناد وجود دشمنان انبياء عليهم السلام به خدا است كه نه با حكمت خدا سازگار است، و نه با اصل آزادى اراده انسانها، بنابر اين، مفهوم اين جمله چيست؟.
مفسران جوابهاى متعددى از اين سؤال دادهاند.
ولى ما كراراً گفتهايم: تمام اعمال انسانها از يك نظر منتسب به خدا است؛ زيرا همه چيز ما، قدرت ما، نيروى ما، عقل و فكر ما، و حتى آزادى و اختيار ما نيز از ناحيه او است، بنابراين، وجود اين دشمنان براى انبياء را مىتوان از اين