تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٧
مىگفتند: قيامت كى بر پا مىشود؟
مىفرمايد: «هيچ كس از كسانى كه در آسمان و زمين هستند از غيب آگاه نيستند، و نمىدانند كى برانگيخته مىشوند» «قُلْ لا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ الْغَيْبَ إِلَّا اللَّهُ وَ ما يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ».
بدون شك، آگاهى از غيب- و از جمله تاريخ وقوع قيامت- مخصوص خدا است، ولى، اين منافات با آن ندارد كه: خداوند بخشى از علم غيب را در اختيار هر كس بخواهد بگذارد، چنان كه در آيات ٢٦ و ٢٧ سوره «جنّ» مىخوانيم:
عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً* إِلَّا مَنِ ارْتَضى مِنْ رَسُولٍ: «عالم به غيب او است و هيچ كس را از غيب خود آگاه نمىكند* مگر رسولى كه مورد رضايت او است و براى نبوت برگزيده است».
و به تعبير ديگر، علم غيب بالذات و استقلالًا و به صورت نامحدود، مخصوص خدا است و ديگران آنچه مىدانند از ناحيه او است ولى، به هر حال مسأله تاريخ وقوع قيامت از اين امر هم مستثنى است و هيچ كس بر آن آگاه نيست. «١»
***
پس از آن درباره عدم آگاهى مشركان از قيامت، و شك و ترديد و بىخبريشان مىفرمايد: «آنها اطلاع صحيحى از عالم پس از مرگ ندارند، بلكه در اصل آن در شكند، بلكه نابينا و اعمى هستند»! «بَلِ ادَّارَكَ عِلْمُهُمْ فِي الآخِرَةِ بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ مِنْها بَلْ هُمْ مِنْها عَمُونَ».
«ادَّارَك» در اصل «تدارك» بوده كه به معنى پشت سر هم قرار گرفتن است بنابراين مفهوم جمله «ادَّارَكَ عِلْمُهُمْ فِي الآخِرَةِ» اين است كه: آنها تمام