تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٤٧
مىشود آب نهرهاى عظيمى كه به دريا مىريزند تا مدت زيادى، در آب شور حل نشوند و در نتيجه جزر و مد دريا آنها را بر بخش عظيمى از سواحل آماده كشت و زرع، مسلط سازد، و آنها را آبيارى كند، كه شرح اين سخن را ذيل آيه ٥٣ سوره «فرقان» در همين جلد آوردهايم. «١»
در عين حال در لابلاى بخشهاى مختلف زمين، نهرهائى از آب كه مايه حيات، زندگى و سرچشمه طراوت و خرمى، و مزارع آباد و باغهاى پر ثمر است، قرار داده، بخشى از منابع اين آبها در كوهها است، و بخشى در لابلاى قشرهاى زمين.
آيا اين نظام مىتواند مولود تصادف كور و كر و مبدئى فاقد عقل و حكمت باشد؟
آيا بتها نقشى در اين نظام بديع و شگفتانگيز دارند؟!
حتى بت پرستان چنين ادعائى نمىكنند.
لذا در پايان آيه، بار ديگر اين سؤال را تكرار مىكند كه: «آيا معبودى با اللَّه هست»؟ «أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ».
نه «بلكه اكثر آنها نادانند و بىخبر» «بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ».
***
در سومين سؤال، از اين سؤالات پنجگانه كه مجموعهاى از يك بازپرسى و محاكمه معنوى را تشكيل مىدهد، سخن از حل مشكلات، و شكستن بنبستها و اجابت دعاها است، مىگويد:
«آيا معبودهاى بى ارزش شما بهترند يا كسى كه دعاى مضطر و درمانده را به اجابت مىرساند و گرفتارى و بلا را بر طرف مىكند»؟! «أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا