تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٢
نكتهها:
١- ايمان اجبارى!
در يكى از خطبههاى معروف «نهج البلاغه» على عليه السلام به اين واقعيت اشاره فرموده كه: خداوند پيامبران را آنچنان فرستاده است كه مردم بتوانند آزادانه براى ايمان آوردن تصميمگيرى كنند، كه اگر غير آن بود، ايمان اجبارى مىشد و سودى نداشت، مىفرمايد:
«اگر خداوند مىخواست به هنگام مبعوث ساختن پيامبرانش، درهاى گنجها و معادن طلا و باغهاى خرم و سرسبز را به روى آنان بگشايد، مىگشود، و اگر مىخواست پرندگان آسمان و حيوانات وحشى زمين را همراه آنان گسيل دارد، مىداشت، اما اگر اين كار را مىكرد، امتحان از ميان مىرفت، و پاداش و جزا بى اثر مىشد». «١»
در كتاب «كافى» ذيل آيه مورد بحث، چنين آمده: «اگر خدا مىخواست از آسمان نشانهاى نازل مىكرد كه گردنهاى آنها در برابر آن خاضع گردد، و اگر چنين مىكرد آزمون از همه مردم ساقط مىشد». «٢»
قابل توجه اين كه: در كتب معروفى مانند «ارشاد مفيد» و «روضه كافى» و «اكمال الدين صدوق» و «تفسير قمى» آمده است: امام صادق عليه السلام در تفسير آيه:
«إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً ...» فرمود: «منظور طغيانگران بنى اميه هستند كه به هنگام قيام مهدى عليه السلام آيه آسمانى مىبينند و در برابر آن ناچار به تسليم مىشوند». «٣»
روشن است: منظور از اين روايات، بيان مصداقى از مفهوم وسيع آيه است