تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٧
روز در برابر انبوه دشمنان است.
و نيز از آنجا كه بسيارى از آيات اين سوره در مقام دفاع از پيامبر صلى الله عليه و آله در برابر تهمتهاى ناروا نازل شده، سوره را با يك جمله پر معنى تهديد آميز به اين دشمنان لجوج پايان داده، مىگويد: «به زودى آنها كه ستم كردند خواهند دانست كه بازگشتشان به كجا است و سرنوشتشان چگونه است»؟! «وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ».
گرچه بعضى از مفسران، خواستهاند اين بازگشت و سرنوشت را منحصراً همان آتش دوزخ، معرفى كنند، ولى هيچگونه دليلى براى محدود ساختن آن نداريم، بلكه، ممكن است شكستهاى پى در پى كه در جنگهاى بدر و مانند آن دامن آنها را گرفت و ضعف و ذلتى كه سرانجام در اين دنيا نصيبشان شد، علاوه بر شكست آخرت، در مفهوم اين تهديد جمع باشد.
***
نكتهها:
١- چرا پيامبر صلى الله عليه و آله را متهم به شعر مىكردند؟
چنان كه گفتيم، از آيات مختلف قرآن استفاده مىشود: يكى از تهمتهاى رايج كه به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مىبستند، شعر و شاعرى بود و آيات فوق نيز پاسخى بود به چنين اتهامى.
آنها به خوبى مىدانستند: قرآن كمترين شباهت به شعر ندارد، نه از نظر ظاهر يعنى نظم و وزن و قافيه شعرى، و نه از نظر محتوا، تشبيهات و تخيلات و تغزلات شاعرانه.
ولى آنها چون جاذبه فوق العاده قرآن را در افكار مردم مىديدند، و آهنگ دلنشين آن را در درون جان خويش احساس مىكردند، براى پرده افكندن بر اين