خواه از طريق الفاظ و سخن باشد، و خواه از طريق حالات ديگر، مانند آيه: هذا كِتابُنا يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ:
«اين كتاب ما است كه به حق براى شما سخن مى‌گويد». «١»
اما نيازى نيست كه ما نطق را در مورد گفتگوى سليمان عليه السلام با پرندگان به اين معنى تفسير كنيم، بلكه سليمان عليه السلام طبق ظاهر آيات فوق، مى‌توانست الفاظ خاص پرندگان را كه براى انتقال مطالب به كار مى‌برند، تشخيص دهد، و با آنها سخن بگويد.
در اين باره در بحث نكات نيز به خواست خدا سخن خواهيم گفت.
اما جمله أُوتِينا مِنْ كُلِّ شَيْ‌ءٍ: «از همه چيز به ما داده شده» بر خلاف محدوديت‌هائى كه گروهى از مفسران براى آن قائل شده‌اند، مفهوم وسيع و گسترده‌اى دارد و تمام وسائلى را كه از نظر معنوى و مادى براى تشكيل آن حكومت الهى لازم بوده است شامل مى‌شود، و اصولًا، بدون آن اين كلام ناقص خواهد بود، و پيوند روشنى با گذشته نخواهد داشت.
«فخر رازى» در اينجا سؤالى را عنوان كرده و آن اين كه: آيا تعبير «عُلِّمْنا» و «أُوتِيْنا» (به ما تعليم داده شده، و به ما بخشيده شده) از قبيل كلام متكبران نيست؟
و چنين پاسخ مى‌گويد: منظور از ضمير «جمع» در اينجا، خود سليمان و پدرش، يا خود او و معاونانش در حكومت است، و اين معمول است كه هر گاه كسى در رأس تشكيلاتى قرار گيرد، با ضمير جمع از خود ياد مى‌كند.
***