در تفسير كلمه «ترتيل» روايات جالبى نقل شده كه: به بعضى از آنها ذيلًا اشاره مى‌كنيم:
در تفسير «مجمع البيان» از پيامبر صلى الله عليه و آله چنين نقل شده: به «ابن عباس» فرمود: اذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَرَتِّلْهُ تَرْتِيْلًا: «هنگامى كه قرآن را خواندى آن را با ترتيل بخوان».
«ابن عباس» مى‌گويد پرسيدم: ترتيل چيست؟
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:
بَيِّنْهُ تَبْيِيناً، وَ لا تَنْثُرْهُ نَثْرَ الدَّقَلِ (الرَّمْل) وَ لا تَهُذَّهُ هَذَّ الشِّعْرِ، قِفُوا عِنْدَ عَجائِبِهِ، حَرِّكُوا بِهِ الْقُلُوبَ، وَ لا يَكُونَنَّ هَمُّ أَحَدِكُمْ آخِرَ السُّورَةِ:
«حروف و كلمات آن را كاملًا روشن ادا كن، نه همچون خرماى خشكيده (يا ذرات شن) آن را پراكنده كن، و نه همچون شعر آن را با سرعت پشت سر هم بخوان، به هنگام برخورد با عجائب قرآن توقف كنيد، و بينديشيد و دل‌ها را با آن تكان دهيد، و هرگز نبايد همت شما اين باشد كه: به سرعت سوره را به پايان رسانيد» (بلكه مهم انديشه و تدبر و بهره‌گيرى از قرآن است). «١»
نظير همين معنى در «اصول كافى» از امير مؤمنان على عليه السلام نقل شده است. «٢»
از امام صادق عليه السلام نيز چنين نقل شده: التَّرْتِيْلُ انْ تَتَمَكَّثَ بِهِ وَ تَحْسُنَ بِهِ صَوْتَكَ، وَ اذا مَرَرْتَ بِآيَةٍ فِيْها ذِكْرُ النَّارِ فَتَعَوَّذُ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ وَ اذا مَرَرْتَ بِآيَةٍ فِيْها ذركْرُ الْجَنَّةِ فَاسْئَلِ اللَّهَ الجَنَّةَ:
«ترتيل آن است كه آيات را با تأنّى و با صداى زيبا بخوانى و هنگامى كه به آيه‌اى برخورد مى‌كنى كه در آن سخن از آتش دوزخ است، به خدا پناه بر، و