قلب‌هاشان مرده، گوش‌هاشان كر و چشم‌هاشان نابينا است.
تو «تنها سخنان حق خود را به گوش كسانى مى‌توانى برسانى كه به آيات ما ايمان مى‌آورند و روح تسليم و خضوع در برابر حق دارند» «إِنْ تُسْمِعُ إِلَّا مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ».
در حقيقت دو آيه فوق، مجموعه روشنى از عوامل شناخت و طرق ارتباط انسان با جهان خارج را بازگو مى‌كند.
«حس تشخيص»، و عقل بيدار، در مقابل دلمردگى.
«گوش شنوا» براى جذب سخنان حق از طريق سمع.
و «چشم بينا» براى مشاهده چهره حق و باطل از طريق بصر.
اما لجاجت، خودسرى، تقليد كوركورانه و گناه، چشم حقيقت بين انسان را نابينا و گوش او را كر، و گاه عقل و قلب او را نيز از كار مى‌اندازد، و چنين كسانى اگر تمام انبياء و اولياء و فرشتگان براى هدايتشان بسيج شوند بى اثر خواهد بود؛ چرا كه ارتباطشان با عالم بيرون، به كلى قطع است و تنها در خود فرو رفته‌اند!.
نظير اين تعبير در سوره «بقره» و سوره «روم» و بعضى ديگر از سوره‌هاى قرآن، آمده است و ما درباره اهميت «نعمت ابزار شناخت» بحث ديگرى در تفسير سوره «نحل» ذيل آيه ٧٨ داشته‌ايم. «١»
ضمناً، اين نكته را مجدداً يادآور مى‌شويم كه منظور از ايمان و تسليم، اين نيست كه حقايق دين را قبلًا پذيرفته باشند، تا تحصيل حاصل شود، بلكه، هدف اين است كه: انسان تا روح حق‌طلبى و خضوع در برابر فرمان خدا، نداشته باشد هرگز گوش به سخنان پيامبران نخواهد داد.
***