تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٢
درست است كه عالم، عالم اسباب است، و مؤمن نهايت تلاش و كوشش خود را در اين زمينه به كار مىگيرد، ولى هرگز در جهان اسباب گم نمىشود، همه را از بركت ذات پاك او مىبيند «ديدهاى نافذ و سبب سوراخ كن دارد كه اسباب را از بيخ و بن بر مىكند» و در پشت حجاب اسباب ذات «مسبب الاسباب» را مىبيند و همه چيز را از او مىخواهد.
آرى، اگر انسان به اين مرحله برسد، مهمترين شرط اجابت دعا را فراهم ساخته است.
جالب اين كه: در بعضى از روايات، اين آيه تفسير به قيام حضرت مهدى عليه السلام شده.
در روايتى از امام باقر عليه السلام مىخوانيم: وَ اللَّهِ لَكَأَنِّى أَنْظُرُ الَى الْقائِمِ وَ قَدْ أَسْنَدَ ظَهْرَهُ الَى الْحَجَرِ ثُمَّ يُنْشِدُ اللَّهَ حَقَّهُ ... قالَ: هُوَ وَ اللَّهِ الْمُضْطَرُّ فِى كِتابِ اللَّهِ فِى قَوْلِهِ: أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ وَ يَجْعَلُكُمْ خُلَفاءَ الأَرْضِ:
«به خدا سوگند گويا من مهدى عليه السلام را مىبينم كه پشت به حجر الاسود زده و خدا را به حق خود مىخواند ... سپس فرمود: به خدا سوگند مضطر در كتاب اللَّه در آيه أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ ... او است». «١»
در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام چنين آمده: نُزِّلَتْ فِى الْقائِمِ مْن آلِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمُ السَّلامُ هُوَ وَ اللَّهِ الْمُضْطَرُّ اذا صَلّى فِى الْمَقامِ رَكْعَتَيْنِ وَ دَعا الَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فَأَجابَهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ وَ يَجْعَلُهُ خَلِيْفَةٍ فِى الأَرْضِ:
«اين آيه در مورد مهدى از آل محمّد عليه السلام نازل شده، به خدا سوگند مضطر او است، هنگامى كه در مقام ابراهيم عليه السلام دو ركعت نماز به جا مىآورد و دست به