تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٣
رحمتت در زمره بندگان صالحت داخل گردان» «وَ أَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبادِكَ الصَّالِحِينَ».
***
نكتهها:
١- آگاهى سليمان از سخن حيوانات
ما از جهان حيوانات اطلاعات زيادى در دست نداريم، و با تمام پيشرفتهائى كه در اين زمينه شده، هنوز ابهامهاى فراوانى بر روى آن سايه افكنده است.
ما آثار هوش، دقت، ذكاوت و مهارت در كارهاى بسيارى از آنها مىبينيم:
خانهسازى زنبوران عسل، نظمى كه بر كندو حكم فرما است، دقت مورچگان در جمع آورى نيازمندىهاى زمستان، طرز ذخيره و انبار آنها، دفاع كردن حيوانات از خود در برابر دشمن، و حتى آگاهى آنها از درمان بسيارى از بيمارىها، پيدا كردن لانه و خانه خود از فاصلههاى بسيار دور دست، و پيمودن راههاى طولانى و رسيدن به مقصد، پيش بينى آنها از حوادث آينده، و مانند آن، همه از چيزهائى است كه نشان مىدهد: در دنياى مرموز حيوانات بسيارى از مسائل هنوز براى ما لا ينحل است.
از اين گذشته، بسيارى از حيوانات بر اثر آموزش و تربيت، كارهاى شگفت انگيزى انجام مىدهند كه حتى انسانها از آن عاجزند.
اما به درستى روشن نيست كه آنها تا چه حدّ از دنياى انسانها باخبرند؟
آيا واقعاً آنها مىدانند: ما كيستيم؟ و چه مىكنيم؟ ممكن است ما در آنها چنين هوش و ادراكى را سراغ نداشته باشيم، ولى آيا اين به معنى نفى آن است؟!
روى اين حساب اگر در داستان فوق خوانديم كه: مورچگان از آمدن لشكر