تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٤
ضمناً، ذكر اين جمله بعد از مسأله انذار و بيم دادن، بيانگر اين واقعيت است كه اگر يك جا به خاطر مسائل تربيتى، تكيه بر خشونت و بيم شده است، بلافاصله تكيه بر محبت و مهر و عاطفه مىشود تا از اين دو، معجون مناسبى فراهم گردد.
***
سپس به چهارمين دستور، پرداخته مىگويد: «اگر آنان دعوت تو را نپذيرفتند و به مخالفت برخاستند، نگران نباش ولى به آنها بگو: من از كار شما بيزارم» و به اين ترتيب موضع خويش را در برابر آنان آشكار كن «فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ».
ظاهر اين است كه: ضمير در جمله «عَصَوْكَ» به بستگان نزديك پيامبر صلى الله عليه و آله باز مىگردد، يعنى اگر پس از دعوت آنان به سوى حق، در برابر تو تسليم نشدند، و به شرك و مخالفت ادامه دادند، موضع خود را در مقابل آنان مشخص كن، اين پيش بينى قرآن، چنان كه در بحث نكات خواهد آمد، به وقوع پيوست و همه آنان، جز على عليه السلام از قبول دعوت پيامبر صلى الله عليه و آله خوددارى كردند.
بعضى به سكوت برگزار كردند و بعضى از طريق سخريه و استهزاء مخالفت خود را آشكار ساختند.
***
سرانجام در پنجمين دستور، براى تكميل برنامههاى گذشته، به پيامبر صلى الله عليه و آله چنين مىگويد: «و بر خداوند عزيز و رحيم توكل نما» «وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ».
اين مخالفتها هرگز تو را دلسرد نكند و كمى دوستان و پيروان، در عزم آهنين تو اثر نگذارد، تو تنها نيستى، تكيهگاهت خداوندى است شكست ناپذير