دارد عصبيت نيست، عصبيت آن است كه انسان قوم و قبيله خود را در ستمگرى يارى دهد». «١»
تعبير ديگرى كه از عصبيت در آيات و روايات آمده، «حميت» يا «حميت جاهليت» است.
گرچه سخن در اين زمينه بسيار است گفتار خود را با دو حديث پايان مى‌دهيم.
امير مؤمنان على عليه السلام فرمود: انَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ يُعَذِّبُ سِتَّةً بِسِتٍّ: العَرَبُ بِالْعَصَبِيَّةِ، وَ الدَّهاقِنَةُ بِالْكِبْرِ، وَ الأُمَراءُ بِالْجَوْرِ، وَ الْفُقَهاءُ بِالْحَسَدِ، وَ التُّجَّارُ بِالْخِيانَةِ، وَ أَهْلُ الرُّسْتاقَ بِالْجَهْلِ:
«خداوند شش گروه را به خاطر شش صفت عذاب مى‌كند، «عرب» را به خاطر تعصبش، «كدخدايان» (و صاحبان زمين و ثروت) را به خاطر كبرشان، «زمامداران» را به خاطر ستمشان، «فقهاء» را به خاطر حسدشان، «تجّار» را به خاطر خيانتشان، و «روستائيان» را به خاطر جهل». «٢»
«پيامبر صلى الله عليه و آله همه روز از شش چيز به خدا پناه مى‌برد: از شك، شرك، حميت (تعصب)، غضب، ظلم و حسد» (كانَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله يَتَعَوَّذُ فِى كُلِّ يَوْمٍ مِنْ سِتٍّ مِنَ الشَّكِّ وَ الشِّرْكِ وَ الْحَمِيَّةِ وَ الْغَضَبِ وَ الْبَغْىِ وَ الْحَسَدِ). ٣
***
٢- تقاضاى بازگشت به دنيا
از لحظه مرگ، آه و حسرت افراد مجرم شروع مى‌شود، و آرزوى بازگشت در روح او شعله‌ور مى‌گردد، آه و فريادهاى بى‌فايده و دعاهاى نامستجاب در