راست قامت بر صراط مستقيم گام برمى‌دارد»؟! «١»
اما قلبى كه در آن ايمان و نفاق است قلب كسانى است كه در برابر حق و باطل بى تفاوتند، اگر در محيط حق قرار گيرند، تابع حق مى‌شوند و اگر در محيط باطل باشند گرايش به باطل پيدا مى‌كنند.
و اما قلب مُهر خورده، قلب منافقان است». «٢»
***
٢- در روايات متعددى كه از امام باقر و امام صادق عليه السلام در ذيل آيه «فَكُبْكِبُوا فِيها هُمْ وَ الْغاوُونَ» رسيده، چنين مى‌خوانيم: هُمْ قَوْمٌ وَصَفُوا عَدْلًا بِأَلْسِنَتِهِمْ ثُمَّ خَالَفُوهُ إِلَى غَيْرِهِ: «اين آيه درباره كسانى است كه حق و عدالتى را با زبان توصيف مى‌كنند اما در عمل مخالف آن را انجام مى‌دهند». «٣»
اين نشان مى‌دهد: گفتار بدون عمل تا چه حدّ زشت و مذموم است كه گوينده، آن را به طرز دردناكى در آتش دوزخ مى‌افكند، آنها كسانى هستند كه هم گمراهند و هم گمراه كننده، سخنشان مردم را به سوى حق مى‌خواند و عملشان به باطل، بلكه عملشان بيانگر عدم ايمانشان به گفتارشان است.
ضمناً، بايد توجه داشت «غاوون» كه از ماده «غى» گرفته شده، به معنى هر گونه گمراهى نيست، بلكه به گفته «راغب» در «مفردات»، آن نوع جهل و گمراهى است كه از فساد عقيده سرچشمه گيرد.