فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٩٧٤
اطراد
اطراد
(ذکر اسامى پدران شخص ممدوح به ترتيب)
«اطراد» يکى از اقسام اسلوب بديعى قرآن است که طى آن، متکلم، اسامى پدران شخص ممدوح را به ترتيب تاريخ ولادت پشتسرهم ميآورد؛ مانند: کلام الهى از زبان حضرت يوسف (ع)((وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبَآئِى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقَ وَيَعْقُوبَ) ؛ )و آيين پدرانم ابراهيم و اسحاق و يعقوب را پيروى نمودهام (يوسف// ٣٨) .
معمولاً در اين روش، از پدر شروع مىشود و تا جدّ اعلى به همين ترتيب نام مىبرند؛ ولى اين آيه برعکس از جد اعلى شروع و به پدر ختم کرده است. ابنابىالاصبع در توجيه اين امر مىگويد: حضرت يوسف نخواسته است فقط نامهاى پدران خود را ذکر کند؛ بلکه با ياد آنها مىخواهد آيينشان را که خود نيز از آن تبعيت مىکند بيان کند؛ لذا از صاحب شريعت (حضرت ابراهيم) شروع مىکند و سپس به ترتيب، کسانى که از او اخذ کردهاند را نام ميبرد. اين روش در آيه ١٣٣ بقره نيز تکرار شده است.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه (٢٩٦-٥٥)و٢٨٤
[٢]بستاني ، بطرس ، ١٨٩٨ - ١٩٦٩;محيط المحيط قاموس مطول للغة العربية;صفحه ٥٤٧