فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤١٨٦
متشابه (قرآن)
متشابه (قرآن)
(يکى از اوصاف قرآن)
«متشابه» يکى از اسامى و صفات قرآن است؛ چنانکه مىفرمايد:((اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُّتَشَابِهًا) ؛ «خداوند بهترين سخن را در هيأت کتابى همگون و مکرر فرو فرستاد» (زمر// ٢٣). )
«متشابه» از ماده «شبه» به معناى همانند است؛ يعنى چيزى که قسمتهاى مختلف آن شبيه هم باشند.
درباره سبب اطلاق «متشابه» براى قرآن وجوهى ذکر کردهاند:
١. به لحاظ همانندى آيات قرآن: اين همانندى به دو گونه است:
أ) همانندى ظاهرى: چون همه آيات آن از نظر حسن نظم و زيبايى الفاظ و بلندى معانى، همانند هم و در حد اعجاز است.
ب) همانندى معنوى: زيرا تضاد و مخالفتى ميان مفاهيم قرآن نيست؛ بلکه همه با هم تناسب و هماهنگى و هدف واحدى دارند.
٢. قرآن از نظر زيبايى و لطافت معانى و معارف سازنده، مشابه ديگر کتابهاى آسمانى انبياى گذشته، بلکه جامعتر و کاملتر و سودمندتر از آنها است.
٣. برخى از آيات در بدو نظر پيچيده و متضمن معانى و احتمالهاى متعدد است؛ ولى با توجه به آيات محکم و با کمک احاديث و اخبار، معناى آيات و تفسير آن براى عالمان دين (راسخان در علم) روشن مىشود.
[١]مرتضي زبيدي ، محمد بن محمد ،١١٤٥ -١٢٠٥ق.;تاج العروس من جواهرالقاموس;جلد١٩;صفحه ٥٠
[٢]مصباح ، محمد تقي ، ١٣١٣ -;قرآن شناسى;جلد١;صفحه ٦٥
[٣]قرآن درآئينه انديشه ها;صفحه ٢٦٠
[٤]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه ٢٩٠
[٥]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ١٧٩
[٦]كريمي جهرمي ، علي ،١٣٢٠-;شناخت قرآن ازرهگذرقرآن;صفحه ١٢٠