فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٨٣
آيه خاص
آيات خاص
(آيه خاص)
(آيات نازل شده درباره شخص يا مورد معين)
لفظ خاص لفظى است که براى دلالت بر واحد شخصى مانند محمد يا واحد نوعى مانند رجل و يا مانند لفظ بضع، اثنان و…، براى افرادى که از جهت عدد و کميت محصورند وضع شده باشد.
اين معنا در قرآن کريم با الفاظ متعددى - مانند آنچه گفته شد - آمده است که هيچگاه چنين الفاظى افاده عموم نمىکنند. بنابراين، آيات خاص آياتى هستند که درباره شخص يا مورد معين و خاصى نازل شده باشد؛ مانند:
١. آيه ٦٧ سوره مائده: (يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ...) که الرسول لفظ خاص، و منظور از آن پيغمبر گرامى اسلام (ص) است.
٢. آيه ٤٩ سوره زخرف:((وَقَالُوا يَا أَيُّهَا السَّاحِرُ ادْعُ لَنَا رَبَّكَ...) . )
٣. آيه ٢٠ سوره يس:((وَجَاء مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَسْعَى) . )
واژههاى الساحر و رجل در دو آيه اخير، خاصند؛ زيرا بر فردى معين دلالت مىکنند.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه (٥٢-٥٥)