فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٩٠١
قواعد رسم قرآن
قواعد رسم قرآن
(قواعد ششگانه حاکم بر رسمالخطّ مصاحف عثمانى)
قواعد رسم قرآن، قواعد ششگانهاى است که بر اساس آن، مصحفهاى عثمانى در عصر عثمان نوشته شد و عبارتند از:
١. حذف حروف؛ مانند:
١) حذف «ي» در تُعَلِّمَنِ (به جاى تعلمني) ، اُکرَمَنِ (به جاى اکرمني) ، فأرسلون (به جاى فارسلوني) ؛
٢) حذف «و»؛ مانند: داود (به جاى داوود) ؛
٣) حذف يکى از دو لام، مثل: اليل و الذى (به جاى الليل و اللذي) ؛
٤) حذف الف؛ مثل: بسم (به جاى بإسم) ؛
٢. افزايش حرف؛ مانند: افزودن «الف» به «لکنّا» در: «لکنّا هو الله ربى»؛ «واو» در «سأوريکم» و «اولئک»؛ «ي» در «بأييدٍ» (به جاى: بأيدٍ) و «الف» در «لَاَاذبَحَنّه» (به جاى لَأذبَحَنّه) ؛
٣. تبديل حرفى به حرف ديگر؛ مانند: يتوفّيکم، الصلوة، الربوا و الزکوة؛
٤. اتصال به جاى انفصال؛ مانند: ألّن نَجمَع عِظامَه (به جاى أن لن…) و وَيکَأنّ الله (به جاى و ان کان الله) ؛
٥. انفصال به جاى اتصال؛ مانند: لِکَى لايکون (به جاى لکيلا…) و مالِ هذا الکتاب (به جاى مالهذا…) ؛
٦. کلماتى که با دو قرائت خوانده مىشود؛ ولى به يک صورت نوشته مىشود؛ مانند: صراط (به جاى صراط و سراط) ، بصطه (به جاى بسطه و بصطه) و بمصيطر (به جاى بمسيطر و بمصيطر) .
[١]ابن خلدون ، عبد الرحمان بن محمد ، ٧٣٢-٨٠٨ق.;مقدمه ابن خلدون;صفحه ٤١٩
[٢]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٣٨٠
[٣]حمد،غانم قدوري;رسم المصحف دراسة لغويه تاريخيه;صفحه (١٢٩-٢٣٢)
[٤]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه (٥١٩-٥٢٦)
[٥]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه (٣٦٩-٣٩٨)
[٦]صالح ، صبحي ، ١٩٢٦ -;مباحث فى علوم القرآن;صفحه ٩١
[٧]كردي ، محمد طاهر ، ١٣٢١-١٤٠٠ق.;تاريخ قرآن;صفحه (٩٣-١١٠)
[٨]اسماعيل،محمدبكر;دراسات فى علوم القرآن;صفحه (١٣٧-١٧٣)