فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٩٤٨
اشاره
اشاره
(افاده معانى فراوان با کلام کوتاه با استفاده از دلالت تضمنى و التزامى)
«اشاره» يعنى آوردن کلام کوتاه با معانى فراوان، که در حقيقت همان «ايجاز قصر» است؛ مانند:
١.((وَغِيضَ الْمَاء) ؛ )و آب فرو كاست (هود// ٤٤) . لازمه کم شدن آب، قطع شدن باران و جوشش آب از چشمه است. و اگر اين حالت نبود، آب کم نمىشد.
٢.((وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الْأَنفُسُ وَتَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ) ؛ )و در آنجا آنچه دلها آن را بخواهند و ديدگان را خوش آيد [هست] و شما در آن جاودانيد (زخرف// ٧١) .
آنچه نفس بهآن تمايل دارد، شهوات نامحدود و ديدنىهاى بىاندازهاى است که چشم از آن لذت مىبرد، و آيه مبارکه با الفاظ اندک بر مفاهيم غيرقابل شمارش دلالت دارد.
ابنابىالاصبع مىگويد: تفاوت ايجاز قصر و اشاره اين است که دلالت ايجاز قصر مطابقى است؛ ولى دلالت اشاره، تضمنى يا التزامى است
نيز ر.ک: ايجاز قصر.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ٢٨٤و١٨٨
[٢]باقلاني ، محمد بن طيب ، ٣٣٨ - ٤٠٣ق.;اعجازالقرآن;صفحه ٩٠
[٣]بستاني ، بطرس ، ١٨٩٨ - ١٩٦٩;محيط المحيط قاموس مطول للغة العربية;صفحه ٤٨٨
[٤]علوي مقدم ، محمد ، ١٣١١ -;درقلمروبلاغت;صفحه (٧٢٦-٥مقدمه)و٧١٧
[٥]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٥;صفحه ٣٨٩