فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٦٨٢
تفاسير ادبي
تفاسير ادبي
(کتابهاى تفسير با رويکرد ادبى)
از تفسيرهايى که به شيوه ادبى نگارش يافتهاند ميتوان به موارد ذيل اشاره کرد:
١. الکشّاف عن حقائق غوامض التنزيل و عيون الأقاويل، تأليف جارالله محمود بن عمر زمخشرى (م ٥٣٨ق)؛ تفسيرى است که نظم و اعجاز ادبى قرآن به خوبى در آن ديده ميشود؛ زيرا مؤلف آن به ادبيات عرب و اشعار آن آشنا بوده است.
٢. المحرّر الوجيز فى تفسير الکتاب العزيز، معروف به «تفسير ابنعطيه»، تأليف قاضى ابومحمد عبدالحق بن غالب بن عطيّة (م ٥٤٢ق). همعصر بودن اين کتاب با تفسير الکشاف زمخشري، بر اتقان آن افزوده است.
٣. جوامعالجامع اثر فضل بن حسن طبرسي، صاحب تفسير مجمعالبيان (م ٥٤٨ق)؛ تفسيرى کمحجم و پربار که در آن بحث از لغت و اعراب و نظم آيات ذکر شده، آنگاه به تفسير آيات پرداخته است.
٤.(انوار التنزيل و اسرار التأويل (تفسير بيضاوي) تأليف عبدالله بن عمر بن احمد (يا: محمد) بن على فارسى شيرازى بيضاوى (م حدود ٦٨٣ تا ٧١٩ق)، که بسيارى از بزرگان به آن اقبال کردهاند. )
٥. البحر المحيط فى تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن حيان)، تأليف ابوعبدالله محمدبن يوسف بن على بن يوسف بن حيان اندلسي، که به قرائات و لهجهها نظر داشته، به نقل اقوال فقها ميپردازد و بهگونهاى جديد و ويژه به نحو و صرف اهتمام ورزيده است.
٦. تفسير القرآن الکريم و إعرابه و بيانه اثر شيخ محمدعلى طه الدرة الحمصى السوري. اين تفسير از جهت جمع بين إعراب و تفسير و موجز بودن و از نظر فراگيرى مطلب، نظير ندارد.
نيز ر.ک: تفسير ادبي، مفسران ادبي.
[١]ذهبي ، محمد حسين،-١٩٧٧م.;التفسيروالمفسرون;جلد١;صفحه (٤٣١-٤٣٦)و٣١٧و٢٩٦و٢٣٩
[٢]ايازي ، محمد علي ، ١٣٣٣ -;المفسرون حياتهم ومنهجهم;صفحه ٨٤٠و٦٠٨و٥٣٧و٤١٨و٣١٩و١٧٨و١٥٨