نام سوره از واژه «فرقان» (به معناى جداکننده) در آيه اول گرفته شده است. «فرقان»، همچنين يکى از نام‌هاى قرآن است؛ به اين اعتبار که اين کتاب، جداکننده حق از باطل و هدايت از گمراهى است.

اين سوره براى تقويت روحى پيامبر (ص) در تبليغ مکتب و استقامت در رويارويى با مشرکان و عناد و لجاجت آن‌ها نازل شد. غرض اين سوره بيان اين حقيقت است كه دعوت رسول خدا (ص) دعوتى است حق، و ناشى از رسالتى از جانب خداى تعالى، و كتابى نازل شده از ناحيه او، و نيز در اين سوره چند نوبت پشت سر هم ايرادهايى كه كفار بر نبوت آن جناب از ناحيه خدا، و بر نازل بودن كتابش از جانب خدا كرده‌اند، دفع شده، و در اين دفع عنايتى بالغ به كار رفته. و چون بيان اين غرض مستلزم احتجاج بر مساله توحيد و نفى شريك، و بيان پاره‌اى از اوصاف قيامت، و صفات پسنديده‌اى از مؤمنين بود، لذا به اين مسائل نيز پرداخته، ولى همه اين بيانات را با لحن انذار و تخويف ايفاء نمود، نه تبشير و تشويق.

گفته شده كه اين سوره به شهادت سياق عمومى آيات آن در مكه نازل شده، بعضى از مفسرين سه آيه آن را استثناء كرده، گفته‌اند كه: در مدينه نازل شده است، و آن سه آيه عبارت است از آيه وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ... غَفُوراً رَحِيماً و نيز گفته شده: همه سوره مدنى است، مگر سه آيه از آن كه اولش: تَبارَكَ الَّذِي و آخرش كلمه نشورا است.

ويژگي‌هاى سوره فرقان:

١. اين سوره داراى ٧٧ آيه، ٨٩٢ کلمه و ٣٧٣٣ حرف است.

٢. در ترتيب نزول؛ چهل و دومين و در ترتيب قرآن بيست و پنجمين سوره است.

٣. پس از سوره يس و پيش از سوره فاطر در مکه نازل شد؛ به جز آيات ٦٨ تا٧٠ که مدنى است.

٤. از نظر کميت از سوره‌هاى مثانى و شامل حدود يک‌چهارم از يک جزء قرآن است.

٥. دو آيه منسوخ دارد.

مطاب مهم سوره:

١. نزول تدريجى قرآن و جهانى بودن آن؛

٢. توحيد؛

٣. نبوت و شيوه‌هاى تبليغ پيامبران (ع) ؛

٤. داستان موسى و هارون (ع) و برخى از اقوام گذشته، به طور اختصار؛

٥. اوصاف و ويژگى‌هاى عبادالرحمان (بندگان ممتاز خداوند) .

[١]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه ٤٥٠
[٢]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٥;صفحه ١٧٢
[٣]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٣٤٠
[٤]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه (٤١-٤٣)
[٥]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٥
[٦]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٢٦٦
[٧]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٣
[٨]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٥