فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣١١٦
سوره نساء كبري
سوره نساء
(سوره نساء كبري)
(چهارمين سوره قرآن)
مسائل و احکامى درباره ازدواج و احكام زناشويى ـ از قبيل اين كه: چند همسر مىتوان گرفت، " با چه كسانى نمىتوان ازدواج كرد ـ حقوق زنان، روابط خانوادگى، حل اختلافات، مسأله ارث، طلاق و… در بخشهايى از اين سوره بيان شده است؛ به همين مناسبت و به سبب ذکر واژه «نساء» که در اين سوره بيشتر از سورههاى ديگر بهکار رفته است، اين سوره را «نساء» ناميدهاند. سوره مريم و سوره طلاق که نام ديگرش «نساء قُصرَي» است نيز درباره زنان و بهنام آنان است.
در خلال آيات اين سوره امورى ديگر نيز ذكر شده، نظير احكامى از نماز، جهاد، شهادات، تجارت و غيره، و مختصرى هم در باره اهل كتاب سخن رفته است. گفته شده: مضامين آياتش شهادت مىدهد كه اين سوره در مدينه و بعد از هجرت نازل شده و از ظاهر آنها بر مىآيد كه به يك باره نازل نشده است.
ويژگيهاى سوره نساء:
١. اين سوره ١٧٦ آيه به عدد کوفى، ١٧٥ يا ١٧٧ آيه به عدد ديگر قاريان، ٣٧٤٥ يا ٣٧٦٤ کلمه و ١٦٠٣٠ يا ١٦٣٢٨ حرف دارد.
٢. نود و دومين سوره در ترتيب نزول، و چهارمين سوره در مصحف شريف است.
٣. پيش از سوره ممتحنه و پس از سوره زلزال نازل شده است.
٤. اين سوره ٢٦ آيه ناسخ و منسوخ دارد.
٥. طولانىترين سوره قرآن پس از سوره بقره و از سورههاى هفتگانه طوال است.
مطالب مهم سوره:
١. دعوت به ايمان و عدالت؛
٢. حمايت از نيازمندان؛
٣. قوانين ازدواج و احکام خانواده و مسئله طلاق و نشوز؛
٤. حکومت اسلامى و لزوم اطاعت از رهبري؛
٥. قانون ارث؛
٦. حقوق و وظايف متقابل فرد و جامعه.
[١]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه ٤٣٨
[٢]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد٤;صفحه ١٣٤
[٣]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٧
[٤]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ١٦٩
[٥]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٢٠١
[٦]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٤٧و٤١
[٧]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٤
[٨]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٣
[٩]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٣;صفحه ٢٤٢