فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٢٠٦
امثال قصصي قرآن
امثال قصصي قرآن
(مَثَلهاى قرآنى متضمن حوادث تاريخى)
امثال قصصى (تاريخي) قرآن دربردارنده حوادث تاريخىاند، ولى درصدد بيان تاريخ نيستند؛ بلکه در مقام عبرت، وعظ و هدايت بشر بهکار مىروند و حکمت ساير امثال قرآن در آنها جارى است. لازم نيست مَثَلهاى تاريخى يک قصه واقعى و حقيقى باشد؛ بلکه مىتواند حاوى يک واقعه فرضى و تمثيلى نيز باشد.
زمخشرى در تفسير:((وَضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً قَرْيَةً كَانَتْ آمِنَةً...))(نحل// ١١٢) مىگويد: ممکن است قريهاى فرضى با اين صفت يا يک قريه از قريههاى قديم باشد که حال و ويژگىهاى آن در واقع چنين بوده است.
قرآن کريم به مَثَل بودن بسيارى از قصههاى تاريخى و قديم قرآن صراحت دارد؛ مانند: آيات ١٧٥ - ١٧٦ اعراف، ١١٢ - ١١٣ نحل، ٣٢ - ٣٣ کهف و ١٣ - ٢٩ يس.
اما به نظر برخى از دانشمندان، تشبيهات به کار رفته در اَمثال قصصى يا تاريخى قرآن، بر پايه وقايع تاريخى و قصص واقعى است؛ از اينرو، نوعى مستقل از مثلهاى ظاهرى است.
امثال تاريخى قرآن افزون بر اختصار، به دور از خرافات و اسطوره است.
[١]علواني،محمدجابرفياض;الامثال فى القرآن;صفحه (٢٥٤-٢٥٦)
[٢]ميرخليلي، احمد، ١٣٣٩ -;مثل درقرآن كريم;صفحه ١٢٧و١١٣