فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٥٣٣
سُوَر ارسالي مكي
سُوَر محمول مكّي
(سُوَر ارسالي مكي)
(چهار سوره مکّى برده شده به شهرهاى ديگر براى ارشاد)
برخى از سورههاى قرآن بهمنظور ارشاد و هدايت و دعوت مردم به اسلام، از مکه به ديگر بلاد اسلامى همچون مدينه، حبشه و روم برده شدهاند و به آنها «سُوَر محمول مکى» مىگويند و عبارتند از چهار سوره ذيل:
١. يوسف: نخستين سورهاى که از مکه به مدينه برده شد؛ عوف بن عفراء جزء هشت نفري از مردم مدينه بود که در مکه ايمان آورد و اين سوره را بر اهل مدينه در بني زريق فرو خواند.
٢. توحيد: به مدينه حمل شد؛
٣. سوره اعلي: به مدينه حمل شد؛
٤. مريم: از مکه به حبشه برده و توسط جعفر بن ابىطالب (ع) براى نجاشى پادشاه حبشه تلاوت شد. در اين باره گفته شده: چون جعفر بن ابيطالب روانه حبشه گشت، در آنجا ميان او و کشيشان و راهبان مناظره و مباحثه در گرفت. رسول خدا نيز آيههاي ٦٤ تا ٦٨ سوره آل عمران را براي وي فرستاد که مورد پسند خاطر نجاشي نيز قرار گرفت. ولي کساني گفتهاند که سوره مريم بر نجاشي خوانده شد و آن آيهها که گذشت به روم برده شد.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٧١
[٢]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٢٠٢
[٣]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٦١٥
[٤]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٠٣
[٥]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ١٠٤