فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٤٨
آيه تبديل
آيه تبديل
(آيه ١٠١ سوره نحل، در باره تبديل و نسخ آيات الهى)
به آيه ١٠١ سوره نحل آيه تبديل مىگويند:((وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَّكَانَ آيَةٍ وَاللّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُواْ إِنَّمَا أَنتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لاَ يَعْلَمُونَ) ؛ )و چون حكمى را به جاى حكم ديگر بياوريم و خدا به آنچه به تدريج نازل مىكند داناتر است مىگويند جز اين نيست كه تو دروغبافى [نه] بلكه بيشتر آنان نمىدانند.
تبديل آيه مکان آيه يعنى نسخ. و نسخ آيه يا از جهت قرائت يا حکم و يا هر دو است.
نسخ شريعتهاى مختلف با شريعت ديگر به دست خدا است و او به آنچه از آسمان فرومىفرستد داناتر است که صلاح و فساد مکلفان در چيست. اما کافران مىگفتند: محمد (ص) اصحاب خويش را مسخره مىکند؛ امروز به يک چيز امر مىکند و فردا از آن نهى کرده، چيز آسانترى مىخواهد؛ اما آنها نمىفهميدند؛ زيرا مراد از نسخ، مصلحت است، نه راحتى يا مشقت؛ و اين نيز در اختيار خدا است که آيهاى را با آيه ديگرى نسخ کند. و مردم نميتوانند با قياس، اجماع و… آيهاى از قرآن را نسخ کنند.
[١]منصور ، عبدالحميد يوسف;نيل الخيرات فى القراءات العشرة;جلد١٢;صفحه ٣٦٨
[٢]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد١١;صفحه ٤٠٥
[٣]فخر رازي ، محمد بن عمر ، ٥٤٤ - ٦٠٦ق.;التفسيرالكبير;جلد٢٠;صفحه ١١٥
[٤]زمخشري ، محمود بن عمر ، ٤٦٧ - ٥٣٨ق.;الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل;جلد٢;صفحه ٦٣٤
[٥]ابو الفتوح رازي ، حسين بن علي ، ٤٧٠؟-٥٥٤؟ق.;روض الجنان وروح الجنان فى تفسيرالقرآن;جلد١٢;صفحه ٩٧