فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤١٩٢
متشابه شأني
متشابه شأني
(آيه مقتضى تشابه به حسب ذات)
برخى از قرآنپژوهان براى متشابهات تقسيم خاصى در نظر گرفتهاند. متشابهات از نظر آنان دو گونهاند:
١. متشابه شأنى: آيه يا آياتى است که از همان ابتداى نزول از مصاديق متشابه شمرده شده است؛ مانند:((يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ))(فتح// ١٠)؛ و (الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى) (طه// ٥).
٢. متشابه عرضي: آياتى که از ابتدا متشابه نبودهاند؛ بلکه گذشت زمان و پيدا شدن آرا و عقايد کلامى، شبهات گوناگون، ذهنيتهاى ناخالص و استناد هر فرقه و گروه به يک سلسله آيات، باعث اجمال و تشابه آيات شده است؛ به عبارت ديگر، گروهى از صاحبان انديشههاى کلامى براى تأييد مذهب و فرقه خويش با بىتوجهى يا کنار نهادن آيات ناقض افکار آنان و عدم اتّکا به منبع درست تفسير، يعنى راسخان واقعى در علم و اهلبيت (ع)، در متشابه تلقى شدن برخى از آيات سهيمند.
به اين ترتيب، دستهاى از آيات در زمره متشابهات درآمدند و شايد بيشتر آيات متشابه از همين دسته (متشابهات عرضى) باشند.
[١]جمعي از محققان;مجله مبين;جلد٢;صفحه ٣٤