«تغابن» به معناى گول خوردن، حسرت، احساس خسارت و پشيماني، يکى از نام‌هاى روز قيامت است که در آيه ٩ اين سوره آمده است؛ زيرا در قيامت گروهى از انسان‌ها از اين‌که براى حيات ابدى آن جهان عمل صالحى ذخيره نکرده‌اند يا گناه و معصيت و فساد همراه آورده‌اند، احساس ضرر و خسران مى‌کنند و حسرت و افسوس مى‌خورند.

در آيه ٩ از رستاخيز به «يوم‌التغابن» ياد مى‌کند. در اين سوره، بسيار به «انفاق» تشويق مى‌کند تا انسان مفتون اموال و اولاد نشود و در قيامت مغبون و زيانکار نباشد؛ از اين رو، «تغابن» نام گرفته است.

اين سوره از نظر سياق و نظم شبيه به سوره حديد است، و گويى خلاصه‌اى از آن است، و غرض سوره اين است كه مؤمنين را تشويق و تحريك كند كه در راه خدا انفاق كنند، و غرض ديگرش اين است كه ناراحتى‌ها و تاسف‌هايى كه در اثر هجوم مصائب در دلهاشان نشسته برطرف سازد، و نويد دهد كه اگر در راه ايمان به خدا و جهاد در راه او و انفاق در آن راه مشقاتى را متحمل مى‌شوند، همه به اذن خدا است.

و آياتى كه در صدر سوره واقع شده جنبه مقدمه و زمينه‌چينى براى بيان اين غرض را دارد، در آن آيات بيان مى‌كند كه اسماى حسنا و صفات علياى خدا اقتضا مى‌كند كه براى بشر بعث و بازگشتى فراهم سازد، تا همه به سويش برگردند و در آن بازگشت اهل ايمان و عمل صالح به سوى بهشت جاودان هدايت شوند، و اهل كفر و تكذيب به سوى آتش ابدى رانده شوند، پس اين مطالب مقدمه چينى است براى آيات بعد كه مى‌فرمايد: بايد خدا و رسول را اطاعت كنيد و بر مصائب و نيز در برابر انفاق در راه خدا خويشتن‌دار باشيد، بدون اينكه از منع موانع متاثر و از ملامت شماتتگران بيمى به خود راه دهيد.

ويژگيهاى سوره تغابن:

١. هجده آيه، ٢٤١ کلمه و ١٠٧٠ يا ١٠٩١ حرف دارد.

٢. در ترتيب نزول، يکصد و هشتمين سوره است و پس از سوره تحريم و پيش از سوره صف فرود آمد، و در ترتيب مصحف شريف، شصت و چهارمين سوره است.

٣. پس از هجرت در مدينه نازل شد و سوره‌اى مدنى به‌شمار مى‌آيد؛ مگر آيات ١٤ تا ١٨ که گفته‌اند مکى است. برخى از مفسران قائلند که اين سوره مکى است.

٤. از نظر حجم از سوره‌هاى مفصّل و از گروه طوال آن به شمار مى‌آيد که بخشى از يک حزب قرآن را تشکيل مى‌دهد.

٥. ششمين سوره از سوره‌هاى مسبّحات است.

٦. فقط يک آيه ناسخ دارد و هيچ آيه منسوخى ندارد.

مطالب برجسته اين سوره:

١. تسبيح خداوند توسط موجودات عالم؛

٢. اشاره به خلقت زمين و آسمان؛

٣. وسيله بودن مال، زن و فرزند براى آزمايش انسان؛

٤. معاد و ترسيم سرنوشت نيکوکاران و بدکاران.

[١]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٩;صفحه ٢٩٤
[٢]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٤٦٧
[٣]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٧
[٤]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٤
[٥]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٨