فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٧٥١
ادغام متقاربين
ادغام متقاربين
(ادغام دو حرف با مخارج نزديک به هم)
ادغام متقاربين ادغام دو حرف متقاربى است كه پشت سر هم قرار گيرند - چه در يک کلمه باشند و چه در دو کلمه- و اولى ساکن و دومى متحرک باشد؛ مثل: قل ربي --> قرّبي.
حروف متقارب را سه دسته دانستهاند:
١. دو حرف که هم در مخرج و هم در صفت متقارب باشند؛ مانند: تا و ثا در کذّبت ثمود.
٢. دو حرف که در مخرج، متقارب ولى در صفت، غيرمتقارب باشند؛ مثل: دال و سين در قد سمع.
٣. دو حرف که در صفت، متقارب و در مخرج، غيرمتقارب باشند؛ مثل: ذال و جيم در إذ جاؤکم.
همچنين هرکدام از اين سه قسم را به صغير، کبير و مطلق تقسيم کردهاند. روشن است که ادغام در همه حروف متقارب صورت نمىگيرد و در برخى از آنها اختلاف است. مثالهاى ذيل از موارد اجماعى ادغام متقاربين است:
١. ادغام لام تعريف در حروف شمسي؛ مثل: الرحمن.
٢. ادغام لام ساکن در حرف را؛ مثل: قل ربي.
٣. ادغام نون ساکن در حرف لام و را؛ مثل: من ربکم، من لم.
٤. ادغام قاف ساکن در حرف کاف؛ مانند: نخلقکم.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٣٢٥
[٢]نصر ، عطيه قابل;غاية المريدفى علم التجويد;صفحه ١٧٢
[٣]شيخ عثمان،حسن;حق التلاوة;صفحه ٢٦٨