فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٣٢
آيات مبهمات
آيات مبهم
(آيات مبهمات)
(آيات داراى نوعى ابهام)
آيات مبهم يا آيات مبهمات، آيات در بردارنده برخى الفاظ و عبارات مبهم هستند.
آيات مبهم گاهى به دليل عدم بيان اسامى اشخاص و گاهى به علت عدم بيان نام قبيله يا قوم يا نبردن نام حيوان و يا عدم بيان زمان و مکان حادثه، داراى نوعى ابهام شدهاند.
به گفته جلالالدين سيوطى مبهمات قرآن به مبهمات اشخاص، مبهمات اقوام، مبهمات ازمنه، مبهمات امکنه و مبهمات حيوانات تقسيم ميشوند.
دانشمندان علوم قرآنى معتقدند مرجع رفع ابهام در اين آيات، دليل نقلى است؛ نه رأى و نظر افراد؛ زيرا فرضيههاى بشرى همواره ابطالپذيرند.
نمونههايى از آيات مبهم:
١. آيه ٧٢ سوره بقره:((وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْساً فَادَّارَأْتُمْ فِيهَا وَاللّهُ مُخْرِجٌ مَّا كُنتُمْ تَكْتُمُونَ) . در اين آيه، اسم شخص مقتول بيان نشده است؛ ولى روايات اسم او را )عاميل خواندهاند.
٢. آيه ٢٠٤ سوره بقره:((وَمِنَ النَّاسِ مَن يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِى الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللّهَ عَلَى مَا فِى قَلْبِهِ وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ) . نام او را اخنس بن شريق بيان کردهاند. )
٣. آيه ٤٩ سوره توبه:((وَمِنْهُم مَّن يَقُولُ ائْذَن لِّى وَلاَ تَفْتِنِّى أَلاَ فِى الْفِتْنَةِ سَقَطُواْ وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ) . منظور، جدّ بن قيس است. )
نيز ر.ک: مبهمات اشخاص.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٤;صفحه (٩٥-١١٨)
[٢]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه (١٥٥-١٦٣)