فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٤٤٣
عربي (قرآن)
عربي (قرآن)
(يکى از اوصاف قرآن)
يکى از اسامى و صفات قرآن «عربى» است:((إِنَّا أَنزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا) ؛ «ما آن را به صورت قرآنى عربى نازل کرديم». (يوسف// ٢) . «عربي» در لغت به معناى «زبان عربى» و نيز به معناى «سخن فصيح» آمده است. )
لفظ «عربى» در قرآن نيز به همين دو معنا آمده است:
١. نزول قرآن به عربى:((بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُّبِينٍ))(شعراء// ١٩٥؛ نحل// ١٠٣؛ احقاف// ١٢) .
با توجه به مخاطبان نخستين و نيز شخص پيامبر (ص) که عرب زبانند، عربى بودن قرآن، طبيعى است؛ زيرا هر سخنور و دانشمندى ميخواهد مطالب خويش را با زبان اصلى خود بيان کند يا بنويسد، و خداوند نيز براى پيامبران و پيامهاى خويش همين روش را به کار گرفته است:((وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ))(ابراهيم// ٤) .
علاوه بر آنچه گفته شد، اگر قرآن به زبان عربى نبود، تحدى و هماوردطلبى قرآن براى مخاطبان اوليه آن که همه عرب زبان بودند، بىمعنا مىشد؛ زيرا محتواى پيام را نمىفهميدند تا همانند آن را بياورند، و اين بهانهاى مىشد براى منحرفان و مخالفان نبوت پيامبر (ص) ؛ همان گونه که در آيات ٤٤ سوره فصلت، ١٩٨ سوره شعراء، ٩٧ سوره مريم و ١٠٣ سوره نحل به اين امر اشاره شده است.
٢. مقصود از «عربى» فصاحت و ابهام نداشتن قرآن است:((قُرآنًا عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِى عِوَجٍ) ؛ «قرآنى است فصيح و خالى از هرگونه کجى و نادرستى» (زمر// ٢٨) .)
[١]جر ، خليل;فرهنگ لاروس;جلد٢;صفحه ١٤٣٦
[٢]ابن منظور ، محمد بن مكرم ، ٦٣٠ - ٧١١ق.;لسان العرب;جلد٩;صفحه ١١٣
[٣]محمودي،مجتبي;قرآن درقرآن;صفحه ٣٠
[٤]مصباح ، محمد تقي ، ١٣١٣ -;قرآن شناسى;جلد١;صفحه ٩٧و٦٨
[٥]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ١٩٠
[٦]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٧٤
[٧]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٣٢