فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٤٢
آيه بِرّ
آيه بِرّ
(آيه ١٧٧ سوره بقره آيه، در باره مصاديق نيکى و نيکوکاران)
آيه ١٧٧ سوره بقره را آيه بِرّ مىگويند؛ زيرا به نيکى و ويژگىهاى نيکوکاران پرداخته است:((لَّيْسَ الْبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَالْمَلآئِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِى الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّآئِلِينَ وَفِى الرِّقَابِ)…) ؛ "نيكوكارى آن نيست كه روى خود را به سوى مشرق و [يا] مغرب بگردانيد بلكه نيكى آن است كه كسى به خدا و روز بازپسين و فرشتگان و كتاب [آسمانى] و پيامبران ايمان آورد و مال [خود] را با وجود دوست داشتنش به خويشاوندان و يتيمان و بينوايان و در راهماندگان و گدايان و در [راه آزاد كردن] بندگان بدهد… ".
درباره شأن نزول اين آيه گفتهاند: چون تغيير قبله، سروصداى زيادى ميان مردم به ويژه يهود و نصارا به راه انداخت، يهوديان که بزرگترين سند افتخار خود را از دست داده بودند، زبان به اعتراض گشودند، که اين آيه نازل شد و گفت: اين همه گفتوگو در مسئله قبله صحيح نيست؛ بلکه مهمتر از قبله، مسائل ديگرى است که معيار ارزش انسانها است و بايد به آنها توجه شود؛ آن مسائل در اين آيه شرح داده شدهاند.
برخى گفتهاند: اين آيه پيش از وجوب فرايض و بيان حدود شرع نازل شده است.
[١]منصور ، عبدالحميد يوسف;نيل الخيرات فى القراءات العشرة;جلد١;صفحه ٤٢٨
[٢]فخر رازي ، محمد بن عمر ، ٥٤٤ - ٦٠٦ق.;التفسيرالكبير;جلد٥;صفحه (٣٥-٤٥)
[٣]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد١;صفحه ٥٩٧
[٤]سبحاني ، جعفر ، ١٣٠٨ -;الايمان والكفرفى الكتاب والسنة;جلد١;صفحه ٢٤٦