واژه «فضايل قرآن»، نام يکى از شاخه‌هاى علوم قرآن است که در آن از فضايل و منافع قرآن، سوره‌ها و آيات آن بحث مى‌شود. در احاديث پيامبر اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) و خود قرآن، براى قرآن و آيات و سوره‌هاى آن فضايل و پاداش‌هاى ويژه‌اى ذکر شده است و استماع قرآن، تأمل در آن، ترتيل، تعليم و تعلم آن، تعويذ به قرآن، تفسير، حفظ و ختم آن و… هر کدام سفارش و به آن تشويق شده است و آثارى دنيوى و اخروى براى آن‌ها برشمرده‌اندکه توضيحات درباره آن‌ها ذيل هر يک از اين اصطلاحات در اين فرهنگنامه آمده است.

صاحب کشف‌الظنون (ج٢، ص ٢٧٧) نخستين مؤلف درباره فضايل قرآن را محمد بن ادريس شافعى (م ٢٤١ ق) دانسته است؛ اما سيد حسن صدر در تأسيس‌الشيعة لعلوم الاسلام (ص ٣١٩) ازقول ابن‌نديم آورده که صاحب نخستين تأليف در اين زمينه، ابيّ بن کعب صحابى پيامبر (ص) و از شيعيان على (ع) بوده است.

اسامى تعدادى از منابع کهن در اين زمينه عبارتند از:

١. فضائل‌القرآن اثر ابوعبيد القاسم بن سلام هروى (١٥٧- ٢٢٤ ق) ؛

٢. فضائل‌القرآن و ما انزل من القرآن بمکة و ما انزل بالمدينة نوشته ابوعبدالله محمد بن ايوب بن ضريس بجلى (م ٢٩٤ ق) ؛

٣. فضائل‌القرآن تأليف ابوبکر جعفر بن محمد الحسن الفريابى (٢٠٧ - ٣٠١ ق) ؛

٤. فضائل‌القرآن اثر ابوعبدالرحمن نسائى (٢١٥ - ٣٠٣ ق) ؛

٥. فضائل‌القرآن نوشته اسماعيل بن کثير دمشقى (م ٧٧٤ ق) ؛

٦. علامه مجلسى (ره) نيز در کتاب بحارالانوار روايات متعددى را درباره فضايل قرآن گرد آورده است.

فضايل قرآن، برخى به صورت عام و درباره اصل قرآن يا کليت آن (فضايل عمومى قرآن) ، برخى درباره سوره‌هاى معيّنى از آن، و بخشى نيز درباره آيات مخصوصى از قرآن است.

مباحثى همچون فضيلت و شرافت قرآن (نسبت به ديگر کتاب‌هاى آسمانى و بشري) ، فضيلت کتابت قرآن و تدبّر در آن، نگاه‌کردن به آن، حفظ قرآن و عمل به آن، ثواب تعلّم و تعليم قرآن، قرائت قرآن، ختم قرآن و استماع قرآن، تحت عنوان «فضايل عمومى قرآن» قرار مى‌گيرد که به سوره يا آيه و آيات معينى اختصاص ندارد.

[١]كليني ، محمد بن يعقوب ، - ٣٢٩ق;الكافى;جلد٢;صفحه (٥٩٦-٦١٩)
[٢]حر عاملي ، محمد بن حسن ، ١٠٣٣ - ١١٠٤ ق;وسائل الشيعه(آل البيت );جلد٦;صفحه (١٦٥-٢٤٩)
[٣]نوري ، حسين بن محمد تقي ، ١٢٥٤ - ١٣٢٠ق;مستدرك الوسائل ومستنبط المسائل;جلد٤;صفحه (٢٣١-٣٧١)
[٤]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه (٥٧-٦٤)
[٥]مجلسي ، محمد باقر بن محمد تقي ، ١٠٣٧ - ١١١١ق.;بحارالانوار;جلد٨٩;صفحه (١-٢٢٠)
[٦]خرمشاهي ، بهاء الدين ، ١٣٢٤ -;دانش نامه قرآن وقرآن پژوهى;جلد٢;صفحه (١٥٨٧-١٥٨٩)
[٧]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٤;صفحه ١٢٠
[٨]منصور ، عبد القادر محمد;موسوعة علوم القرآن;صفحه (٢٢٦-٢٢٨)
[٩]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه (٢٥١-٢٥٧)
[١٠]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد٢;صفحه (٢٤١-٢٩٨)
[١١]طبرسي ، فضل بن حسن ، ٤٦٨ - ٥٤٨ق;مجمع البيان فى تفسيرالقرآن;جلد١;صفحه (٤٤-٤٥)