فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٢٥
آيه صدق
آيه ٠٣٣ زمر
(آيه صدق)
(آيه ٣٣ زمر، از آيات نازل شده در شأن حضرت علي (ع) )
به آيه ٣٣ سوره زمر «آيه صدق» مىگويند:((وَ الَّذِي جاءَ بِالصِّدْقِ وَ صَدَّقَ بِهِ أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ) ؛ «اما كسى كه سخن صدق بياورد و كسى كه آن را تصديق كند آنها پرهيزگارانند». )
در اين آيه پرهيزكار واقعى كسي دانسته شده كه سخن صدق و حق را بياورد، و كسى كه آن را تصديق كند. در بعضى از روايات كه از منابع اهل بيت (ع) نقل شده عبارت «وَ الَّذِي جاءَ بِالصِّدْقِ» به پيامبر (ص) ، و جمله «وَ صَدَّقَ بِهِ» به على (ع) تفسير شده است، ولى البته منظور از آن
بسيارى از مفسران اسلام اعم از شيعه و اهل سنت اين روايت را در تفسير آيه نقل كردهاند كه منظور از «الَّذِي جاءَ بِالصِّدْقِ» پيامبر (ص) است و منظور از «صَدَّقَ بِهِ» على (ع) مىباشد. طبرسى در مجمع البيان، و ابو الفتوح رازى در تفسير روح الجنان آن را از ائمه اهل بيت نقل كردهاند، اما جمعى از علما و مفسران اهل سنت آن را از ابو هريره از پيغمبر گرامى اسلام (ص) يا از طرق ديگر روايت كردهاند، از جمله: علامه ابن مغازلى در مناقب، علامه گنجى در كفاية الطالب، قرطبى مفسر معروف در تفسيرش، علامه سيوطى در الدر المنثور و همچنين آلوسى در روح المعانى. البته هر چند بدون شك على (ع) در ميان پيروان و تصديقكنندگان پيامبر اسلام (ص) در صف مقدم جاى دارد و نخستين صديق است، اما اين گونه تفسيرها براى بيان مصداقهاى روشن مىباشد، زيرا جمله «أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ» دليل بر عموميت آيه است.
احدى از علماى اسلام منكر اين واقعيت نيست كه على (ع) از ميان مردان نخستين كسى بود كه پيامبر (ص) را تصديق كرد، تنها خردهگيرى كه از ناحيه بعضى شده اين است كه مىگويند او در زمانى ايمان آورد كه ١٠ يا ١٢ ساله بود و اسلام او در آن زمان رسميت نداشت! ولى اين سخن بسيار عجيب به نظر مىرسد، زيرا چگونه چنين چيزى صحيح است با اينكه پيامبر (ص) اسلام او را پذيرفت، و او را وزير و وصى خود خطاب كرد، و در كلمات پيامبر (ص) به صورت مكرر از او به عنوان «اول المؤمنين» يا «اولكم اسلاماً» ياد شده است.
[١]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد١٩;صفحه ٤٥١
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الدر المنثور في التفسير بالماثور;جلد٥;صفحه ٣٢٨
[٣]طبرسي ، فضل بن حسن ، ٤٦٨ - ٥٤٨ق;مجمع البيان فى تفسيرالقرآن;جلد٨;صفحه ٧٧٧
[٤]حويزي ، عبد علي بن جمعه ، - ١١١٢ق.;تفسيرنورالثقلين;جلد٤;صفحه ٤٨٦
[٥]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٧;صفحه ٢٦٠
[٦]قمي ، علي بن ابراهيم ، - ٣٢٩ق.;تفسيرالقمى;جلد٢;صفحه ٢٤٩