فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٧٤٩
ادغام كبير
ادغام كبير
(ادغام، در صورت متحرک بودن هر دو حرف)
«ادغام کبير» در مقابل «ادغام صغير» و در جايى است که مدغم و مدغمٌفيه هردو متحرک باشند. براى تحقق شرايط ادغام، مدغم را ساکن، و مدغمٌفيه را در آن ادغام مىکنيم؛ مانند: تأمروننى --> تأمرونّي. چون در اين نوع ادغام - برخلاف ادغام صغير- بيشتر از يک عمل (ساکن شدن مدغم) صورت مىگيرد، آن را «ادغام کبير» گويند.
ادغام کبير دو گونه است:
١. مدغم و مدغمفيه متماثل و در يک کلمهاند. در اين صورت، ادغام لازم است؛ مانند: مدد --> مدّ. اين مورد در رسمالخط نيز به صورت ادغام نوشته مىشود.
٢. مدغم و مدغمفيه در دو کلمه واقع شدهاند؛ مانند: «سيقول لک» و «يعلم ما». در اين مورد، ترک ادغام بهتر دانسته شده است.
سيوطى در بيان سبب نام گذارى اين قسم ادغام به ادغام کبير وجوهى ذکر کرده است، مثل: کثرت وقوع آن؛ نقش آن در ساکن کردن حرف متحرک قبل از ادغام؛ صعوبتِ اين نوع ادغام.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٣٢٣
[٢]جمزوري،سليمان،قرن ١٢;معالم التجويدالجديد;صفحه ٥٦
[٣]نصر ، عطيه قابل;غاية المريدفى علم التجويد;صفحه ١٧١