فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٥١٦
عناصر قَسَم
عناصر قَسَم
(اجزاى چهارگانه قَسَم)
مقُسِم، مقُسَمٌبه، مُقسَمٌ عليه و حروف قسم که تشکيلدهنده قسم هستند «عناصر قسم» مىباشند.
«مُقسِم» کسى است که سوگند ياد مىکند. در قرآن مجيد بيشتر قسمها از زبان خداوند سبحان و موارد اندکى نيز از قول شيطان و بشر نقل شده است.
«مُقسَمٌبه» چيزى است که به آن سوگند ياد مىشود؛ همانند: قرآن، ماه، قيامت و….
«مُقسَمٌعليه» يا «مُقسَمٌ له» که به آن «جواب قسم» نيز مىگويند، امرى است که براى آن سوگند ياد مىشود.
«حروف قسم» يکى ديگر از عناصر تشکيلدهنده قسم است؛ مانند: و، ب، ت، ل.
مثال:((وَالْعَصْرِ)إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِى خُسْرٍ)((عصر// ١ - ٢). در اين آيه، مُقسِم خداوند سبحان است، و مُقسَمٌبه عصر، و مُقسَمٌ له)(إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِى خُسْرٍ) ، و حرف قسم «و» است.
نيز ر.ک: قسمهاى الهى؛ قسمهاى مردمى؛ قسمهاى ابليس؛ امور مُقسَمٌبها؛ مُقسَمٌعليه؛ حروف قسم.
[١]عامر ، فارس علي;ظاهرة القسم فى القرآن الكريم;صفحه (٦١-٨٦)
[٢]رزاقي ، ابو القاسم;سوگندهاى قرآنى;صفحه (١٦-٢٥)
[٣]تركماني،حسين علي;سوگندهاى قرآن(پايان نامه);صفحه ١٧٠