سال‌هاى نزول قرآن دوره ٢٣ ساله‌اى است که قرآن به تدريج بر رسول گرامى اسلام (ص) نازل شد. برخى از اين سال‌ها به تناسب سوره‌اى که در آن سال نازل شده است به نام مخصوصى شناخته مى‌شود. از مجموع اين ٢٣ سال، سيزده سال به نزول قرآن در مکه و ده سال به نزول قرآن در مدينه تعلق دارد.

اين‌که چه سوره‌هايى در سال‌هاى بعثت و هجرت نازل شد مورد اتفان همگان نيست؛ لذا گاهى ممکن است نام يک سوره به تکرار در سال‌هاى مختلف بعثت يا هجرت ثبت شده باشد.

در اينجا بر اساس تاريخ بعثت و تاريخ هجرت پيامبر اکرم (ص) به سال‌هاى نزول سوره‌هاى قرآن اشاره مي‌کنيم:

١. سال اول بعثت (سَنَه افتتاحيه) : فاتحه، ناس، فلق، اخلاص، تبّت، کافرون، کوثر، ماعون، قريش، فيل، هُمَزة، عصر، تکاثر، قارعه، عاديات، زلزال، علق، تين، انشراح، ضحي، ليل، شمس، بلد، فجر، غاشيه.

٢. سال دوم بعثت (سَنَه استعلائيه) : اعلي، طارق، بروج، انشقاق، مطفّفين، انفطار، تکوير، عبس، نازعات، نبأ، مرسلات، دهر، قيامت.

٣. سال سوم بعثت (سَنَه دثاريه) : مدّثّر، مزّمّل، جن، نوح، معارج، حاقّه، قلم، مُلک.

٤. سال چهارم بعثت (سَنَه واقعيه) : واقعه، الرحمن، قمر، نجم، طور، ذاريات، ق.

٥. سال پنجم بعثت (سَنَه احقافيه) : احقاف، جاثيه، دخان، زخرف.

٦. سال ششم بعثت (سَنَه شورائيه) : شوري، فُصّلت، زُمَر، مؤمن.

٧. سال هفتم بعثت (سَنَه داووديه) : ص، صافات، يس، فاطر (ملائکه) ، سبأ.

٨. سال هشتم بعثت (سَنَه لاميه) : سجده، لقمان، روم، عنکبوت.

٩. سال نهم بعثت (سَنَه طائيه) : قصص، نمل، شُعَراء.

١٠. سال دهم بعثت (سَنَه فرقانيه) : فرقان، مؤمنون، أنبياء.

١١. سال يازدهم بعثت (سَنَه سامريه) : طه، مريم، کهف.

١٢. سال دوازدهم بعثت (سَنَه نحليه) : نحل، حِجر، إبراهيم، رعد، يوسف.

١٣. سال سيزدهم بعثت (سَنَه هوديه) : هود، يونس، أعراف، أنعام.

١٤. سال اول هجرت (سَنَه هجريه) : قدر، تغابن، منافقون، جمعه.

١٥. سال دوم هجرت (سَنَه بدريه) : بيّنه، صفّ، حديد.

١٦. سال سوم هجرت (سَنَه اُحُديه) : محمد (ص) ، مجادله.

١٧. سال چهارم هجرت (سَنَه نضيريه) : حشر، ممتحنه.

١٨. سال پنجم هجرت (سَنَه خندقيه) : حُجَرات، حج.

١٩. سال ششم هجرت (سَنَه حديبيه) : نساء، نور.

٢٠. سال هفتم هجرت (سَنَه خيبريه) : طلاق، تحريم، أحزاب.

٢١. سال هشتم هجرت (سَنَه فتحيه) : فتح، أنفال.

٢٢. سال نهم هجرت (سَنَه تبوکيه) : توبه، بقره.

٢٣. سال دهم هجرت (سَنَه وداعيه) : آل عمران، مائده.

در مكى يا مدنى بودن بعضى سوره ‌ها، و به تبع آن، در سال نزول اين سوره‌ها اختلاف شده است. منشأ اين اختلاف، روايات و نقل‌هاى موجود در اين زمينه است. اسامى سوره‌هاى اختلافى به شرح ذيل است:

سوره فاتحه (حمد) ؛ نساء؛ يونس؛ رعد؛ حج؛ فرقان؛ يس؛ ص؛ محمد؛ حجرات؛ الرحمن؛ حديد؛ صف؛ جمعه؛ تغابن؛ ملك؛ دهر؛ مطفّفين؛ اعلى؛ فجر؛ بلد؛ ليل؛ قدر؛ بيّنه؛ زلزال؛ عاديات؛ تكاثر؛ ماعون؛ كوثر؛ اخلاص؛ فلق؛ ناس.

[١]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٧٥
[٢]عمادزاده ، حسين ، ١٢٨٦ - ١٣٦٩;دائرة المعارف قرآن;صفحه ١٣٢