فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٨٦٥
استعاره عناديه
استعاره عناديه
(استعاره با عدم امکان اجتماع مستعارٌله و مستعارٌمنه)
استعاره به اعتبار امکان اجتماع مستعارٌله و مستعارٌمنه و عدم آن، بر دو قسم است: ١. استعاره عناديه؛ ٢. استعاره وفاقيه.
«استعاره عناديه» آن است که اجتماع مستعارٌله و مستعارٌمنه ممکن نباشد، و آن نيز بر دو قسم است: استعاره تهکميه؛ استعاره تمليحيه.
اين دو در جايى است که ضدين يا نقيضين به جاى هم آورده شوند تا افاده «تهکم» و «استهزا» کنند؛ مانند:
١.((... فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ))(آل عمران// ٢١) . در اينجا «بشارت» که به معناى خوشخبرى است، براى ضدش (انذار) استعاره آورده شده است تا افاده تهکم و استهزا کند.
٢.((... إِنَّكَ لَأَنتَ الْحَلِيمُ الرَّشِيدُ))(هود// ٨٧) که قوم شعيب در مقام استهزا و تمليح، به وى گفتهاند.
٣.((ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ))(دخان// ٤٩) که براى استهزا به جهنميان گفته مىشود.
نيز ر.ک: استعاره وفاقيه.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ١٥٥
[٢]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٥;صفحه ٣٢١
[٣]كمالي دزفولي ، علي ، ١٢٩٢ -;قرآن ثقل اكبر;صفحه ٢٨٥